Osoba, która pomaga dłużnikowi ukryć majątek przed egzekucją, może odpowiadać za pomocnictwo w udaremnieniu zaspokojenia wierzyciela (art. 18 § 3 w zw. z art. 300 § 2 k.k.). Grozi jej kara jak sprawcy, czyli od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności, z możliwością nadzwyczajnego złagodzenia. O taki czyn Prokuratura Okręgowa w Warszawie oskarżyła piosenkarkę Dorotę R. Akt oskarżenia trafił do Sądu Okręgowego w Warszawie 19 czerwca 2026 r. Oskarżona nie przyznaje się do winy.
W pigułce
- Art. 300 § 2 k.k. karze dłużnika, który ukrywa majątek przed egzekucją. Grozi kara od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności.
- Osoba, która nie jest dłużnikiem, może odpowiadać jako pomocnik. Musi jednak wiedzieć, że pomaga dłużnikowi.
- Pomocnik odpowiada w granicach kary przewidzianej dla sprawcy. Sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary.
- Majątek musi być zajęty albo realnie zagrożony zajęciem. Samo istnienie długu nie wystarcza.
- Wyrok wobec dłużnika nie musi już istnieć. Wystarczy, że wierzyciel przystąpił do egzekucji albo poważnie to zapowiada.
- Typowy schemat to przekazanie majątku rodzinie albo powiązanej spółce. Tak wyglądała sprawa rozpoznana przez Sąd Najwyższy w 2018 roku.
- Przestępstwo jest skutkowe. Jeżeli skutku nie ustalono i nie opisano, sąd uniewinnia, nawet gdy sprzedano rzecz zajętą przez komornika.
- Zabezpieczenie majątkowe stosuje prokurator już w śledztwie. Przysługuje na nie zażalenie.
- Akt oskarżenia nie przesądza o winie. Oskarżona nie przyznaje się, a sprawa dopiero trafi na wokandę.
Czego dotyczy akt oskarżenia
Według doniesień medialnych akt oskarżenia obejmuje cztery osoby. Głównym oskarżonym jest były mąż piosenkarki, Emil S., producent filmowy. Prokuratura zarzuca mu 198 czynów. Wśród nich jest udaremnienie zaspokojenia wierzycieli na ponad 12 mln zł, przywłaszczenie ponad 23 mln zł powierzonych przez inwestorów, oszustwo i pranie pieniędzy. Część środków miała trafić do spółki zarejestrowanej na Malcie, w której udziały miała także piosenkarka. Dwóm innym osobom zarzucono głównie pranie pieniędzy.
Dorocie R. prokuratura zarzuca pomocnictwo w udaremnieniu zaspokojenia wierzycieli, w związku z kwotą ponad 12 mln zł. Media podają, że grozi jej do 5 lat pozbawienia wolności. Media nie podały przepisów powołanych w akcie oskarżenia. Opis zarzutu i zagrożenie karą do 5 lat odpowiadają pomocnictwu do udaremnienia egzekucji z art. 18 § 3 w zw. z art. 300 § 2 k.k. Prokuratura dokonała zabezpieczenia majątkowego na łączną kwotę ponad 12 mln zł i blisko 60 tys. euro. Objęło ono pieniądze, wierzytelności, nieruchomości, samochody i zegarki. Piosenkarka podkreśla, że urząd skarbowy po dwuletniej kontroli nie stwierdził przestępczego pochodzenia jej pieniędzy. Prokuratura się z tym nie zgadza.
Czym jest udaremnienie egzekucji z art. 300 § 2 k.k.
Art. 300 § 2 k.k. karze tego, kto w celu udaremnienia wykonania orzeczenia sądu lub innego organu państwowego udaremnia lub uszczupla zaspokojenie swojego wierzyciela. Sprawca robi to, usuwając, ukrywając, zbywając, darując, niszcząc albo obciążając składniki swojego majątku zajęte lub zagrożone zajęciem. Kara wynosi od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności.
Majątek zagrożony zajęciem
Składniki majątku są zagrożone zajęciem, jeżeli istnieje konkretne, realne niebezpieczeństwo ich zajęcia, z którym trzeba się liczyć. Nie musi jeszcze istnieć orzeczenie przeciwko dłużnikowi. Wystarczy grożąca egzekucja, gdy wierzyciel wyraźnie daje do zrozumienia, że skieruje sprawę na drogę sądową123. Zagrożony zajęciem jest też majątek osoby, której zarzucono przestępstwo zagrożone grzywną albo przepadkiem, bo prokurator może go zabezpieczyć4.
W sprawie IV KK 308/17 dłużnik, wobec którego istniały tytuły wykonawcze i toczyły się egzekucje, przekazał samochody synowi i spółce syna, a umowę leasingu przeniósł na spółkę powiązaną. Prawomocnym wyrokiem został uniewinniony. Sąd Najwyższy ten wyrok uchylił. Uznał, że skoro opis czynu wskazywał tytuły wykonawcze i trwające egzekucje, zawierał w istocie znamię majątku zagrożonego zajęciem1. Przeniesienie majątku na bliskich albo na spółkę, którą kontrolują, jest najczęstszym sposobem popełnienia tego przestępstwa.
Świadomość grożącej egzekucji
Warunkiem karalności jest istnienie roszczenia i świadomość sprawcy, że wierzyciel przystąpił albo ma poważny zamiar przystąpić do egzekucji. Sąd Apelacyjny w Katowicach uznał, że majątek jest zagrożony zajęciem już po wydaniu nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, bo taki nakaz od chwili wydania jest tytułem zabezpieczenia (art. 492 § 1 k.p.c.). Świadomość dłużnika wykazało to, że proponował wierzycielom ugody pod warunkiem, że nie wystąpią do sądu5.
Ten sam wyrok przesądza, że sprawcy wystarczy cel częściowego udaremnienia wykonania orzeczenia. Zbycie składników o niewielkiej wartości przy wielomilionowym zadłużeniu sąd ocenił jako uszczuplenie, a nie udaremnienie zaspokojenia. Gdy dłużnikiem jest spółka, za przestępstwo odpowiada jak dłużnik osoba zajmująca się jej sprawami majątkowymi, na przykład prezes zarządu (art. 308 k.k.)5.
Przestępstwo z art. 300 § 2 k.k. jest ścigane z urzędu. Na wniosek pokrzywdzonego ściga się tylko czyn z § 1, i to wyłącznie wtedy, gdy pokrzywdzonym nie jest Skarb Państwa (art. 300 § 4 k.k.). Jeżeli dłużnik, któremu grozi niewypłacalność, wyrządza szkodę wielu wierzycielom, kara wynosi od 6 miesięcy do 8 lat (art. 300 § 3 k.k.). Jeden czyn może wtedy jednocześnie wypełniać znamiona § 2 i § 3, a sąd przyjmuje kumulatywną kwalifikację (art. 11 § 2 k.k.)5.
Wierzyciel musi ponieść realną stratę
Przestępstwo z art. 300 § 2 k.k. jest skutkowe. Do jego dokonania dochodzi dopiero wtedy, gdy wierzyciel rzeczywiście nie może się zaspokoić albo zaspokaja się w mniejszym zakresie. Skutek trzeba ustalić i ująć w opisie czynu. Sąd Najwyższy uniewinnił oskarżonego, który sprzedał samochód zajęty przez komornika, bo skutku w postaci udaremnienia albo uszczuplenia zaspokojenia nie ustalono ani nie opisano. Koniecznym znamieniem jest także cel udaremnienia wykonania orzeczenia67.
Jeżeli mimo przesunięć majątku wierzyciel odzyskał całą należność z innych składników, skutek nie nastąpił. Samo dopuszczenie przez dłużnika do tego, że ktoś inny usuwa jego mienie, nie wypełnia jeszcze znamion8.
Kiedy pomoc dłużnikowi jest przestępstwem
Sprawcą przestępstwa z art. 300 § 2 k.k. może być tylko dłużnik, bo przepis mówi o „swoim” wierzycielu i „swoim” majątku. Inna osoba może odpowiadać za współdziałanie, najczęściej jako pomocnik. Pomocnikiem jest ten, kto w zamiarze, aby inna osoba dokonała czynu zabronionego, ułatwia jego popełnienie, na przykład udzielając rady, informacji albo dostarczając środki (art. 18 § 3 k.k.).
Przy przestępstwie, którego sprawcą może być tylko dłużnik, pomocnik odpowiada wyłącznie wtedy, gdy wiedział o tej okoliczności, choć jej nie dotyczy (art. 21 § 2 k.k.). Musi więc wiedzieć, że pomaga dłużnikowi, który ukrywa majątek przed egzekucją. Sąd wymierza mu karę w granicach przewidzianych dla sprawcy (art. 19 § 1 k.k.). Może jednak zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, zarówno z uwagi na pomocnictwo (art. 19 § 2 k.k.), jak i dlatego, że pomocnik sam nie jest dłużnikiem (art. 21 § 3 k.k.).
Pomocnictwo wymaga zamiaru. Pomocnik musi obejmować świadomością czyn dłużnika, w tym to, że dłużnik działa w celu udaremnienia wykonania orzeczenia. Przyjęcie pieniędzy od małżonka, przyjaciela czy wspólnika nie jest samo w sobie przestępstwem. Staje się nim, gdy przyjmujący wie, że chodzi o wyprowadzenie majątku spod egzekucji, i swoim zachowaniem to ułatwia.
Zabezpieczenie majątkowe. Dlaczego zajęto majątek przed wyrokiem
Gdy oskarżonemu zarzuca się przestępstwo, za które można orzec grzywnę, przepadek, środek kompensacyjny albo zwrot korzyści, prokurator może zabezpieczyć te orzeczenia na jego mieniu (art. 291 § 1 k.p.k.). Warunkiem jest uzasadniona obawa, że bez zabezpieczenia wykonanie wyroku będzie niemożliwe albo znacznie utrudnione. Zabezpieczenie może objąć też mienie innych osób, jeżeli podlegałoby przepadkowi (art. 291 § 2 k.p.k.).
Zabezpieczenie nie jest karą ani konfiskatą. Rozmiar zabezpieczenia powinien odpowiadać tylko temu, co ma zabezpieczać (art. 293 § 2 k.p.k.). Na postanowienie prokuratora przysługuje zażalenie do sądu (art. 293 § 3 i 4 k.p.k.). Zabezpieczenie upada, jeżeli sąd ostatecznie nie orzeknie żadnego z zabezpieczonych rozstrzygnięć, a nikt nie wytoczy powództwa o zabezpieczone roszczenie w ciągu 3 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia (art. 294 § 1 k.p.k.).
Komentarz adwokata
W sprawach o pomocnictwo do udaremnienia egzekucji o wyniku decyduje zwykle strona podmiotowa. Prokuratura musi wykazać, że pomocnik wiedział o długach, o grożącej egzekucji i o tym, że dłużnik wyprowadza majątek właśnie po to, by ją udaremnić. Sam związek małżeński czy wspólne przedsięwzięcie gospodarcze tego nie dowodzą. Skoro nawet u dłużnika trzeba wykazać świadomość grożącej egzekucji, u osoby trzeciej, która nie jest stroną zobowiązań, ten dowód jest trudniejszy. Uważam, że to najważniejsze pole obrony.
Drugi obszar to skutek. Trzeba ustalić, czy i w jakim zakresie wierzyciele rzeczywiście zostali pozbawieni zaspokojenia. Brak takiego ustalenia prowadzi do uniewinnienia, co Sąd Najwyższy potwierdził w sprawie III KK 140/05. Przy złożonych przepływach między spółkami, także zagranicznymi, wymaga to szczegółowej analizy dokumentów finansowych. Trzeci obszar to zabezpieczenie majątkowe, które często dotyka oskarżonego najbardziej dotkliwie. Jego rozmiar podlega kontroli sądu. Majątek, którego legalne pochodzenie da się wykazać, nie powinien pozostawać zablokowany ponad potrzebę.
Dorota R. korzysta z domniemania niewinności (art. 5 § 1 k.p.k.). Sprawa dopiero trafi na wokandę i to sąd oceni dowody. Komentuję przepisy, które będą miały zastosowanie, a nie winę konkretnych osób. Dla przedsiębiorców i ich rodzin wniosek jest praktyczny. Przy kłopotach finansowych jednego z małżonków albo wspólników każde przesunięcie majątku warto ocenić z prawnikiem, zanim zostanie wykonane. Więcej o ryzykach karnych w biznesie piszę na stronie „Obsługa prawna firm i spółek”.
Czego nie robić, gdy dłużnik prosi o pomoc
- Nie przyjmować majątku „na przechowanie” od osoby z długami. To typowy dowód w sprawach z art. 300 k.k.
- Nie podpisywać umów, których sensu gospodarczego nie da się wyjaśnić. Pozorne obciążenie majątku również jest czynnością sprawczą.
- Nie zakładać, że brak wyroku chroni. Wystarczy realne zagrożenie egzekucją, a nawet sam nakaz zapłaty.
- Nie przejmować aut, leasingu ani udziałów od zadłużonego krewnego. Właśnie taki schemat oceniał Sąd Najwyższy w sprawie IV KK 308/17.
- Nie lekceważyć postanowienia o zabezpieczeniu. Termin na zażalenie jest krótki.
- Nie składać wyjaśnień bez obrońcy. Od nich zależy ocena wiedzy i zamiaru.
Kiedy zgłosić się do adwokata
Najlepiej zanim przyjmą Państwo od dłużnika pieniądze, nieruchomość albo udziały. Jeżeli prokurator już zabezpieczył majątek, liczy się czas na zażalenie. Po wezwaniu na przesłuchanie w charakterze podejrzanego obrońca powinien zapoznać się ze sprawą przed pierwszymi wyjaśnieniami. Co robić po przedstawieniu zarzutu, opisuję w artykule „Postawiono mi zarzuty. Co robić”.
Najczęstsze pytania
Pomocnictwo w udaremnieniu egzekucji jest zagrożone karą jak dla sprawcy, od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności (art. 19 § 1 i art. 300 § 2 k.k.). Sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary.
Nie. Pomocnik odpowiada tylko wtedy, gdy wiedział, że pomaga dłużnikowi, i działał w zamiarze ułatwienia mu udaremnienia egzekucji (art. 18 § 3 i art. 21 § 2 k.k.).
Nie. Wystarczy, że majątek jest zagrożony zajęciem, a wierzyciel przystąpił albo poważnie zamierza przystąpić do egzekucji. Zagrożenie powstaje też po wydaniu nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym.
Tak. Może dokonać zabezpieczenia majątkowego (art. 291 k.p.k.). Na postanowienie przysługuje zażalenie do sądu (art. 293 § 3 k.p.k.).
Wynagrodzenie ustalam indywidualnie, po zapoznaniu się z aktami i etapem sprawy. Koszt omawiamy przed podjęciem współpracy.
Przed przyjęciem majątku od zadłużonej osoby. Jeżeli zabezpieczenie już nastąpiło, niezwłocznie, ze względu na termin na zażalenie.
Zarzucono Państwu pomoc w ukrywaniu majątku albo zajęto Państwa majątek?
Proszę opisać sprawę. Ocenię zarzut i zabezpieczenie i wskażę, co zrobić na obecnym etapie.
Przypisy
- Wyrok SN z 15 maja 2018 r., IV KK 308/17, LEX nr 2556100 ↑
- Wyrok SN z 17 listopada 2011 r., V KK 226/11, OSNKW 2012, nr 2, poz. 21, za: J. Majewski, [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Tom III. Komentarz do art. 278–363, red. W. Wróbel, A. Zoll, wyd. V, WK 2022, art. 300, nb 73 ↑
- Wyrok SN z 4 marca 2015 r., III KK 371/14, OSNKW 2015, nr 7, poz. 63, za: J. Majewski, [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Tom III. Komentarz do art. 278–363, red. W. Wróbel, A. Zoll, wyd. V, WK 2022, art. 300, nb 73 ↑
- J. Majewski, [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Tom III. Komentarz do art. 278–363, red. W. Wróbel, A. Zoll, wyd. V, WK 2022, art. 300, nb 71 ↑
- Wyrok SA w Katowicach z 27 grudnia 2018 r., II AKa 370/18, LEX nr 2690772 ↑
- Wyrok SN z 22 września 2005 r., III KK 140/05, OSNwSK 2005, nr 1, poz. 1731 ↑
- Wyrok SN z 28 marca 2019 r., V KK 119/18, LEX nr 2701401, za: J. Majewski, [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Tom III. Komentarz do art. 278–363, red. W. Wróbel, A. Zoll, wyd. V, WK 2022, art. 300, nb 74 ↑
- Wyrok SN z 27 lutego 2002 r., V KKN 83/00, LEX nr 53056, za: J. Majewski, [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Tom III. Komentarz do art. 278–363, red. W. Wróbel, A. Zoll, wyd. V, WK 2022, art. 300, nb 29 ↑
Podstawa prawna i źródła
- ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 383 ze zm.): art. 11, 18, 19, 21, 300, 308
- ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 468 ze zm.): art. 492
- ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 490 ze zm.): art. 5, 291, 293, 294
- Informacje o sprawie: TVN Warszawa, Polsat News, RMF24 (dostęp 31.10.2026).
- Stan prawny na 31 października 2026 r.
adw. Bartosz Krycki
Adwokat, wpis WRO/ADW/2758. Kancelaria Adwokacka we Wrocławiu, ul. Legnicka 52 lok. 503. Bronię w sprawach karnych i reprezentuję pokrzywdzonych w sprawach o wypadki i odszkodowania w całym kraju.
tel. 512 976 090, kancelaria@adwkrycki.pl