Umorzenie sprawy za posiadanie marihuany

Umorzenie nie jest automatyczne. To nie jest prawo, które przysługuje każdemu, u kogo znaleziono jednego skręta. Jest to możliwość, z której organy ścigania mogą, ale nie muszą, skorzystać. Aby tak się stało, muszą zostać spełnione łącznie trzy warunki.

Warunek 1: „Nieznaczna ilość” na własny użytek

Prokurator musi uznać, że ilość posiadanych substancji była „nieznaczna” i przeznaczona wyłącznie na użytek własny sprawcy. Co to oznacza w praktyce?

Mit „legalnych 3 gramów” nie ma oparcia w prawie. Ocena nie opiera się wyłącznie na wadze. Jak wskazują sądy^{1SA w Poznaniu, II AKa 247/16}, kluczowe są trzy elementy:

1. Ilość (waga): Ile narkotyku znaleziono?
2. Jakość (moc): Jakie jest stężenie substancji psychoaktywnej (THC)?
3. Przeznaczenie (proporcja): Na ile „porcji konsumpcyjnych” wystarczyłaby dana ilość?

Przykład praktyczny (pozytywny): Pan Jan, student informatyki, zostaje zatrzymany podczas wieczornego spaceru z psem. Policja znajduje przy nim woreczek z 1,8 grama suszu marihuany. Biegły w opinii określa, że jest to susz o standardowej mocy, z którego można by przygotować 3-4 skręty. Pan Jan nie był wcześniej karany. W tej sytuacji ilość (poniżej 2g), jakość (standardowa) i proporcja (kilka porcji) składają się na obraz „nieznacznej ilości”.

 

Przykład praktyczny (negatywny): Pani Anna, podczas kontroli drogowej, ma przy sobie niewielkie pudełko zawierające 1 gram substancji. Na pierwszy rzut oka ilość wydaje się nieznaczna. Jednak opinia biegłego wskazuje, że jest to bardzo silny koncentrat THC (tzw. „wax” lub „dabs”), z którego można uzyskać nawet 20-25 pojedynczych porcji do waporyzacji. Prokurator może uznać, że choć waga jest mała, to potencjał psychoaktywny substancji wyklucza uznanie jej za „nieznaczną”.

 

Warunek 2: Wyłącznie „na własny użytek”

Ten warunek dotyczy zamiaru. Sprawca musi posiadać narkotyk w 100% na swoje potrzeby. Jakikolwiek zamiar dalszego rozpowszechniania, nawet nieodpłatnego „poczęstowania” znajomych, wyklucza umorzenie.

Jak prokurator weryfikuje ten zamiar? Szuka dowodów świadczących o czymś więcej niż tylko chęci własnej konsumpcji.

Okoliczności, które mogą wykluczyć „własny użytek”:

• Znalezienie akcesoriów handlowych: Puste woreczki strunowe (tzw. „dilerki”), waga elektroniczna (szczególnie ze śladami narkotyku).
• Treść komunikacji: Wiadomości SMS lub na komunikatorach internetowych z zapytaniami typu „masz coś na sprzedaż?”, „odważysz mi grama?”, „kiedy możemy się ustawić?”.
• Zeznania świadków: Informacje od innych osób, że sprawca w przeszłości udzielał im narkotyków.

Przykład praktyczny (decydujące dowody): U 20-letniego Piotra znaleziono 2 gramy marihuany. Twierdzi on, że to na jego własny użytek na weekend. Prokurator jest skłonny w to uwierzyć. Jednak analiza jego telefonu ujawnia wiadomości do kolegi: „Załatwiłem nam temat na imprezę, zrzucisz się po 50 zł”. Mimo że Piotr jeszcze niczego nie sprzedał, sama treść wiadomości wskazuje na zamiar inny niż wyłącznie własna konsumpcja. To zamyka drogę do umorzenia.

 

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu^{2SA we Wrocławiu, II AKa 270/18} podkreślił to bardzo wyraźnie: jeśli narkotyki są przeznaczone choćby częściowo dla kogoś innego, art. 62a nie ma zastosowania.

Warunek 3: „Orzeczenie kary byłoby niecelowe”

Prokurator ocenia, czy ukaranie konkretnej osoby za ten konkretny czyn ma jakikolwiek sens z punktu widzenia społecznego. Bierze pod uwagę, kim jest sprawca i w jakich okolicznościach doszło do zatrzymania.

Kluczowe aspekty oceny:

• Właściwości i warunki osobiste sprawcy:
  • Dobra prognoza: Osoba niekarana, ucząca się lub pracująca, o ustabilizowanej sytuacji życiowej i dobrej opinii. Wobec takiej osoby umorzenie jest bardziej prawdopodobne, ponieważ kara mogłaby zniszczyć jej dotychczasowe życie bez realnej korzyści dla społeczeństwa.
  • Zła prognoza: Osoba wielokrotnie karana (nawet za inne przestępstwa, np. kradzieże), bez stałego zatrudnienia, znana policji. W jej przypadku prokurator może uznać, że kolejne pobłażanie byłoby błędem.
• Okoliczności popełnienia czynu:
  • Niska szkodliwość społeczna: Zatrzymanie we własnym mieszkaniu, na odludziu, w sytuacji nienarażającej nikogo na niebezpieczeństwo.
  • Wysoka szkodliwość społeczna: Posiadanie marihuany na terenie szkoły, placu zabaw, na imprezie masowej, w miejscu publicznym pełnym ludzi lub (co jest szczególnie obciążające) podczas prowadzenia pojazdu. W takich przypadkach umorzenie jest mało prawdopodobne.

Przykład praktyczny:

Scenariusz A: 25-letnia programistka zostaje zatrzymana w swoim mieszkaniu podczas interwencji ws. hałasu. Na stoliku leży 1 gram marihuany. Kobieta jest niekarana, ma stałą pracę. Wyraża skruchę. Szanse na umorzenie: wysokie. Kara więzienia lub grzywny wydaje się nieproporcjonalna i niecelowa. 

 

Scenariusz B: 19-latek zostaje zatrzymany w samochodzie na parkingu pod liceum. Ma przy sobie 1 gram marihuany. Był już wcześniej notowany za drobne kradzieże. Szanse na umorzenie: znikome. Okoliczności (miejsce publiczne związane z młodzieżą) i profil sprawcy wskazują na wyższy stopień demoralizacji i szkodliwości społecznej.

 

Umorzenie sprawy za posiadanie marihuany. Co, jeśli prokurator nie umorzy?

To, że prokurator nie zdecydował się na umorzenie postępowania na etapie przygotowawczym, wcale nie oznacza, że sprawa jest przegrana. Oznacza to jedynie, że sprawa przechodzi na kolejny, sądowy etap. 

Oto jak wygląda ten proces i jakie są dostępne możliwości.

Krok 1: Akt oskarżenia trafia do sądu. Gdy prokurator odmawia umorzenia postępowania z art. 62a ustawy, jego następnym ruchem jest zazwyczaj sporządzenie i wysłanie do sądu aktu oskarżenia. To formalny dokument, w którym oskarża o popełnienie przestępstwa z art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Od momentu, gdy akt oskarżenia trafi do sądu, o sprawie decyduje już nie prokurator, lecz sąd. Sąd nie jest związany wcześniejszą decyzją prokuratora i dokonuje własnej, niezależnej oceny całej sytuacji.

 

Krok 2: Wniosek do sądu. Oskarżony może wnieść pisemną odpowiedź na akt oskarżenia w terminie 7 dni od jego doręczenia (art. 338 § 2 k.p.k.). To właśnie w tym piśmie jest idealne miejsce na ponowne złożenie wniosku o umorzenie postępowania na podstawie art. 62a. 

Co powinien zawierać taki wniosek do sądu? Argumentacja jest zasadniczo taka sama jak przed prokuratorem, ale teraz trafia do sądu. Trzeba przekonać sąd, że ilość marihuany była nieznaczna (ponownie przywołując argumenty o wadze, mocy i liczbie porcji). Była przeznaczona wyłącznie na własny użytek (podkreślając brak dowodów na handel). Orzeczenie kary jest niecelowe (ze względu na niekaralność, sytuację życiową, stabilną pracę lub naukę i niską szkodliwość społeczną czynu). Sąd, po zapoznaniu się z wnioskiem i aktami sprawy, może przychylić się do niego i umorzyć postępowanie, także na posiedzeniu, bez konieczności przeprowadzania całej rozprawy. 

Przykład: Wróćmy do Pana Jana, studenta informatyki z 1,8 grama suszu. Prokurator, mimo wszystko, skierował przeciwko niemu akt oskarżenia do sądu. Adwokat Pana Jana złożył w terminie odpowiedź na akt oskarżenia, w której zawarł obszerny wniosek o umorzenie sprawy na podstawie art. 62a. Podkreślił w nim niekaralność klienta, jego wzorową opinię na uczelni i fakt, że zatrzymanie było przypadkowe. Sędzia, analizując akta, doszedł do wniosku, że rację ma obrona, a nie prokurator. Na posiedzeniu umorzył postępowanie, a Pan Jan uniknął procesu i skazania.

Dwa inne wyjścia awaryjne (plan B i C). Jeśli sąd uzna, że umorzenie z art. 62a to jednak za dużo, w odpowiedzi na akt oskarżenia warto złożyć wnioski „awaryjne”. Opcja 1. Warunkowe umorzenie postępowania (WUP). To niezwykle korzystne rozwiązanie, jeśli nie uda się uzyskać umorzenia z art. 62a. Na czym polega? Sąd stwierdza, że oskarżony popełnił czyn, ale warunkowo umarza postępowanie na okres próby od roku do 3 lat (art. 67 § 1 k.k.). Jakie są warunki? W tym czasie trzeba przestrzegać porządku prawnego. Sąd może też nałożyć dodatkowe obowiązki, np. nakazać wpłatę określonej kwoty na cel społeczny.

Jaka jest największa korzyść? Oskarżony nadal pozostaje osobą niekaraną. W Krajowym Rejestrze Karnym (KRK) będzie jedynie informacja, że wobec niego warunkowo umorzono postępowanie. To rozwiązanie idealne, gdy np. ilość narkotyku była na granicy „nieznaczności”.

Przykład: Pani Anna, u której znaleziono 1 gram bardzo mocnego koncentratu, nie miała szans na art. 62a. Jej adwokat złożył wniosek o warunkowe umorzenie. Sąd się zgodził. Biorąc pod uwagę, że Pani Anna nie była karana i ma dobrą pracę, wyznaczył jej roczny okres próby i obowiązek zapłaty 1500 zł na rzecz fundacji pomagającej uzależnionym. Jeśli Pani Anna przez rok nie popełni przestępstwa, zachowa czystą kartę karną.

Opcja 2. Dobrowolne poddanie się karze (DPK). To ostateczność, gdy szanse na oba rodzaje umorzenia są niewielkie. Na czym polega? Oskarżony przyznaje się do winy i uzgadnia z prokuratorem (albo proponuje sądowi) konkretną, łagodniejszą karę bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Zazwyczaj jest to grzywna lub kara pozbawienia wolności w zawieszeniu. Korzyść: oskarżony unika stresującego i kosztownego procesu, a kara jest z góry znana. Wada: skutkuje to skazaniem i wpisem do Krajowego Rejestru Karnego. 

Strategia powinna wyglądać następująco: 

Plan A (najlepszy): Składamy do sądu wniosek o umorzenie postępowania (art. 62a).

Plan B (bardzo dobry): Jako alternatywę składamy wniosek o warunkowe umorzenie postępowania (WUP), by zachować status osoby niekaranej. 

Plan C (ostateczność): Rozważamy dobrowolne poddanie się karze (DPK), by uzyskać jak najłagodniejszy wyrok.