Upadek na rękę, ból nadgarstka, wizyta na SOR. Zdjęcie nie pokazuje złamania, lekarz rozpoznaje skręcenie i zaleca maść. Ból po kilku tygodniach nadal nie mija. Kolejne zdjęcie albo rezonans pokazuje złamanie kości łódeczkowatej, czasem już bez zrostu. Poniżej wyjaśniam, kiedy takie przeoczenie jest błędem lekarza i jakie roszczenia przysługują pacjentowi.
W pigułce
- Złamanie kości łódeczkowatej to najczęstsze złamanie w obrębie nadgarstka. Powstaje zwykle przy upadku na wyprostowaną rękę.
- Na pierwszym zdjęciu może go nie być widać. Szczelina złamania może ujawnić się dopiero po tygodniach.
- Właśnie dlatego w podręcznikach opisano bezpieczne postępowanie. Przy podejrzeniu złamania zaleca się unieruchomienie i ponowne zdjęcie.
- Błędem może być odesłanie pacjenta bez unieruchomienia i bez kontroli. Dotyczy to zwłaszcza pacjenta z bólem w typowym miejscu.
- Skutkiem przeoczenia może być staw rzekomy albo martwica kości. Staw rzekomy wymaga leczenia operacyjnego.
- Szpital odpowiada za lekarzy SOR i za organizację pracy. Przychodnia odpowiada za swoich lekarzy.
- Przysługuje zadośćuczynienie, zwrot kosztów i renta. Można też żądać utraconych zarobków z czasu dłuższego leczenia.
- Termin to 3 lata od dowiedzenia się o szkodzie i o osobie odpowiedzialnej. Przy szkodzie na osobie nie skraca go 10-letni limit liczony od zdarzenia.
Odpowiedź w skrócie. Brak szczeliny złamania na pierwszym zdjęciu nie przesądza o błędzie. Błędem może być jednak odesłanie pacjenta z bólem w typowym miejscu bez unieruchomienia i bez zalecenia kontroli. Za lekarza odpowiada szpital albo przychodnia (art. 430 k.c.), a pacjentowi przysługuje zadośćuczynienie, zwrot kosztów i renta (art. 444 i 445 k.c.) w zakresie, w jakim szkoda wynikła z przeoczenia.
Dlaczego złamanie kości łódeczkowatej łatwo przeoczyć
Kość łódeczkowata to niewielka kość nadgarstka po stronie kciuka. Złamanie tej kości opisano jako najczęstsze złamanie w obrębie nadgarstka, powstające zazwyczaj przy upadku na wyprostowaną rękę.
Może zostać przeoczone, zwłaszcza jeżeli początkowo na zdjęciach RTG a-p i bocznych nadgarstka nie stwierdza się szczeliny przełomu.
T.Sz. Gaździk, Uszkodzenia kończyny górnej, [w:] T.Sz. Gaździk (red.), Ortopedia i traumatologia, t. 1, wyd. III uaktualnione i rozszerzone, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, s. 250
Szczelina złamania może pojawić się na zdjęciu dopiero po 3 tygodniach, a nawet 3 miesiącach od urazu (T.Sz. Gaździk, op. cit., s. 250). Odłamy nie są przemieszczone i ściśle do siebie przylegają, można nie dostrzec szczeliny, a badanie rezonansem magnetycznym pozwala na wczesne i pewne rozpoznanie (J. Bruszewski, A. Zielniański, Układ kostno-mięśniowy, [w:] B. Pruszyński (red.), Diagnostyka obrazowa. Rtg, TK, USG, MR i medycyna nuklearna, wyd. II unowocześnione, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, s. 421).
Jak powinien postąpić lekarz
W razie podejrzenia złamania kości łódeczkowatej, przy braku wyraźnej szczeliny przełomu na zdjęciach RTG, bezpieczniej jest unieruchomić rękę na 2-3 tygodnie w opatrunku gipsowym z ujęciem kciuka, a następnie ponownie wykonać badanie RTG w projekcjach: a-p, bocznej i skośnych.
T.Sz. Gaździk, Uszkodzenia kończyny górnej, [w:] T.Sz. Gaździk (red.), Ortopedia i traumatologia, t. 1, wyd. III uaktualnione i rozszerzone, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, s. 252
Dokuczliwy ból i bolesność uciskowa są tam wskazaniem do unieruchomienia w szynie i konsultacji ortopedycznej (S.M. Keim (red.), Medycyna ratunkowa na dyżurze, red. wyd. pol. F. Kokot, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, s. 381). Wśród objawów złamania w podręczniku ortopedii wymieniono dużą bolesność w tak zwanej tabakierce anatomicznej, czyli zagłębieniu u nasady kciuka (T.Sz. Gaździk, op. cit., s. 251).
Kiedy przeoczenie to błąd lekarza
Pacjent ma prawo do świadczeń odpowiadających aktualnej wiedzy medycznej, udzielanych z należytą starannością (art. 6 ust. 1 i art. 8 ustawy o prawach pacjenta). Lekarz nie odpowiada za to, że szczeliny złamania nie było widać. Może natomiast odpowiadać za to, co zrobił, gdy objawy wskazywały na możliwość złamania.
- Brak badania okolicy kości łódeczkowatej. Nie sprawdzono bolesności w typowym miejscu.
- Zdjęcie bez projekcji potrzebnych do oceny tej kości. W podręczniku wymieniono zdjęcia skośne i celowane na kość łódeczkowatą (T.Sz. Gaździk, op. cit., s. 251).
- Odesłanie bez unieruchomienia mimo podejrzenia złamania.
- Brak zalecenia kontroli i ponownego zdjęcia. Pacjent nie wiedział, że ma wrócić.
- Brak dalszej diagnostyki przy utrzymującym się bólu. Na przykład rezonansu przy kolejnej wizycie.
Pacjent ma też prawo do informacji o rozpoznaniu i dających się przewidzieć następstwach (art. 9 ust. 2 ustawy o prawach pacjenta). Jeżeli lekarz nie wykluczył złamania, powinien to pacjentowi przekazać.
Skutki nierozpoznanego złamania
Wśród powikłań złamania kości łódeczkowatej wymienia się zrost opóźniony, staw rzekomy i martwicę fragmentu bliższego kości. Staw rzekomy powstaje często po nierozpoznanych złamaniach i wymaga leczenia operacyjnego (T.Sz. Gaździk, Uszkodzenia kończyny górnej, [w:] T.Sz. Gaździk (red.), Ortopedia i traumatologia, t. 1, wyd. III uaktualnione i rozszerzone, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, s. 251). Gdy leczenie zostaje podjęte z opóźnieniem, trzeba przedłużyć unieruchomienie (T.Sz. Gaździk, op. cit., s. 252).
Dla pacjenta oznacza to dłuższe leczenie, przy stawie rzekomym operację, miesiące bez pełnej sprawności ręki i ryzyko trwałego ograniczenia ruchomości. Przy pracy fizycznej albo zawodzie wymagającym sprawnej ręki szkoda obejmuje także utracone zarobki.
Kto odpowiada i co trzeba udowodnić
Za lekarza SOR odpowiada szpital, a za lekarza przychodni podmiot, w którym lekarz pracuje (art. 430 k.c.). Jeżeli błąd popełniło kilka podmiotów, na przykład SOR i przychodnia przy kolejnej wizycie, odpowiadają solidarnie (art. 441 § 1 k.c.). Roszczenia można kierować także bezpośrednio do ubezpieczyciela OC (art. 822 § 4 k.c.).
Pacjent wykazuje zaniedbanie, szkodę i związek przyczynowy między nimi (art. 415 i art. 361 § 1 k.c.). Kluczowe jest to, co zmieniłoby wcześniejsze unieruchomienie, czyli czy złamanie zrosłoby się bez operacji i o ile krótsze byłoby leczenie.
Co decyduje o wyniku sprawy
- Karta z SOR lub z przychodni. Opis objawów, zakres badania i zalecenia.
- Same zdjęcia z pierwszej wizyty. Pozwalają ocenić, czy złamanie było widoczne.
- Czas do prawidłowego rozpoznania. Od niego zależy zakres szkody wynikłej ze zwłoki.
- Dalsze leczenie. Operacja, przeszczep kostny, rehabilitacja, zwolnienia lekarskie.
- Opinia biegłego ortopedy. Ocenia, czy postępowanie było prawidłowe i co zmieniłoby wcześniejsze unieruchomienie.
Odszkodowanie i zadośćuczynienie
Pacjentowi przysługuje zadośćuczynienie za krzywdę wynikłą z przeoczenia (art. 445 § 1 k.c.), zwrot kosztów leczenia, rehabilitacji i dojazdów (art. 444 § 1 k.c.) oraz renta, jeżeli utracił zdolność do pracy albo zwiększyły się jego potrzeby (art. 444 § 2 k.c.). Propozycja ubezpieczyciela może być niższa niż kwoty zasądzane przez sądy. Więcej piszę w artykule „Zaniżone zadośćuczynienie po wypadku”.
Jeżeli do przeoczenia doszło na SOR w szpitalu przy leczeniu finansowanym przez NFZ, pacjent może złożyć wniosek o świadczenie kompensacyjne do Rzecznika Praw Pacjenta (art. 67q ustawy o prawach pacjenta). Świadczenie za uszkodzenie ciała wynosi od 2 000 zł do 200 000 zł i podlega corocznej waloryzacji (art. 67s ust. 1 pkt 2). Przyjęcie świadczenia oznacza zrzeczenie się roszczeń o odszkodowanie, rentę i zadośćuczynienie za szkody ujawnione do dnia złożenia wniosku (art. 67zc ust. 2). Ta droga nie obejmuje błędu popełnionego w przychodni.
Termin. Przedawnienie roszczeń
Roszczenie przedawnia się z upływem 3 lat od dnia, w którym pacjent dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, nie później jednak niż 10 lat od zdarzenia (art. 442¹ § 1 k.c.). Przy szkodzie na osobie ten 10-letni limit nie skraca terminu. Przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem 3 lat od dowiedzenia się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (art. 442¹ § 3 k.c.). Roszczenia dziecka nie przedawnią się wcześniej niż 2 lata po uzyskaniu pełnoletności (art. 442¹ § 4 k.c.).
Czego nie robić
- Nie wyrzucać płyty ze zdjęciami z pierwszej wizyty. To najważniejszy dowód. Pacjent ma prawo dostępu do dokumentacji (art. 23 ustawy o prawach pacjenta).
- Nie przerywać leczenia ani rehabilitacji. Zaniechanie zaleceń może zostać uznane za przyczynienie się do zwiększenia szkody (art. 362 k.c.).
- Nie podpisywać ugody przed zakończeniem leczenia. Staw rzekomy i zmiany zwyrodnieniowe mogą ujawnić się z czasem.
- Nie zakładać, że skoro zdjęcie było czyste, sprawy nie ma. Liczy się, czy lekarz postąpił prawidłowo przy niewidocznym złamaniu.
Kiedy zgłosić się do adwokata
Najlepiej po prawidłowym rozpoznaniu złamania, gdy znany jest plan leczenia. Ocenię dokumentację z pierwszej wizyty i wskażę, czy przeoczenie mogło być błędem. Więcej o sprawach pacjentów, które prowadzę, piszę na stronie „Błędy medyczne”.
Najczęstsze pytania
Może nim być, jeżeli lekarz przy objawach wskazujących na złamanie odesłał pacjenta bez unieruchomienia i bez zalecenia kontroli. Sam brak szczeliny na pierwszym zdjęciu nie przesądza o błędzie.
Gdy odłamy nie są przemieszczone, szczelina może być niewidoczna i ujawnić się po tygodniach. Rezonans magnetyczny pozwala rozpoznać złamanie wcześniej.
Zrost opóźniony, staw rzekomy albo martwica fragmentu kości. Staw rzekomy wymaga leczenia operacyjnego.
Tak, jeżeli staw rzekomy jest skutkiem zaniedbania przy pierwszej wizycie. Przysługuje zadośćuczynienie, zwrot kosztów leczenia i rehabilitacji, utraconych zarobków oraz renta, jeżeli wzrosły potrzeby albo spadła zdolność do pracy.
Wstępna analiza sprawy i pierwsze spotkanie są bezpłatne. Wynagrodzenie za prowadzenie sprawy ustalam indywidualnie, po zapoznaniu się z dokumentacją.
Po prawidłowym rozpoznaniu złamania, gdy znany jest plan leczenia, a przed jakąkolwiek ugodą lub wnioskiem do Funduszu.
Złamanie kości łódeczkowatej rozpoznano za późno?
Proszę opisać przebieg leczenia i przesłać dokumentację, którą Państwo mają, zwłaszcza kartę z pierwszej wizyty i zdjęcia. Bezpłatnie ocenię, czy przeoczenie mogło być błędem i od kogo można dochodzić odszkodowania.
Podstawa prawna i źródła
- ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795): art. 361, 362, 415, 430, 441, 442¹, 444, 445, 822
- ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 581 ze zm.): art. 6, 8, 9, 23, 67q, 67s, 67zc
- Literatura medyczna: T.Sz. Gaździk, Uszkodzenia kończyny górnej, [w:] T.Sz. Gaździk (red.), Ortopedia i traumatologia, t. 1, wyd. III uaktualnione i rozszerzone, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, s. 250-252; J. Bruszewski, A. Zielniański, Układ kostno-mięśniowy, [w:] B. Pruszyński (red.), Diagnostyka obrazowa. Rtg, TK, USG, MR i medycyna nuklearna, wyd. II unowocześnione, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, s. 421; S.M. Keim (red.), Medycyna ratunkowa na dyżurze, red. wyd. pol. F. Kokot, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, s. 381
- Stan prawny na 5 października 2026 r.
adw. Bartosz Krycki
Adwokat, wpis WRO/ADW/2758. Kancelaria Adwokacka we Wrocławiu, ul. Legnicka 52 lok. 503. Prowadzę sprawy pacjentów i ich rodzin o odszkodowanie i zadośćuczynienie za błędy medyczne, w całym kraju.
tel. 512 976 090, kancelaria@adwkrycki.pl