Po błędzie medycznym leczenie nie kończy się zwykle na wypisie ze szpitala. Potem są miesiące rehabilitacji, dojazdy, sprzęt, czasem opieka drugiej osoby. Na rehabilitację w ramach NFZ trzeba czekać, a prywatne turnusy kosztują. Pacjenci pytają wtedy, kto ma za to zapłacić i czy da się odzyskać pieniądze. Poniżej wyjaśniam, jakie koszty rehabilitacji po błędzie medycznym można odzyskać, kiedy należy się renta i co zrobić, żeby nie stracić roszczeń.
W pigułce
- Koszty rehabilitacji po błędzie medycznym pokrywa odpowiedzialny szpital lub lekarz. Roszczenia można kierować także do ich ubezpieczyciela OC.
- Naprawienie szkody obejmuje wszelkie koszty wynikłe z uszkodzenia ciała. Chodzi między innymi o rehabilitację, dojazdy, sprzęt, opiekę i leki.
- Można żądać wyłożenia z góry sumy na leczenie. Nie trzeba czekać na koniec procesu.
- Gdy wzrosły potrzeby pacjenta, należy się renta. Renta przysługuje także wtedy, gdy pacjent utracił zdolność do pracy.
- Gdy pacjent stał się inwalidą, może żądać z góry sumy na przygotowanie do innego zawodu. Z ważnych powodów sąd może też przyznać jednorazowe odszkodowanie zamiast renty.
- Zaniechanie rehabilitacji może obniżyć odszkodowanie. Sąd może uznać to za przyczynienie się do zwiększenia szkody.
- Każdy wydatek trzeba udokumentować. Służą do tego faktury, rachunki, skierowania i zalecenia.
- Termin to 3 lata od dowiedzenia się o szkodzie i o osobie odpowiedzialnej. Przy szkodzie na osobie nie skraca go 10-letni limit liczony od zdarzenia.
Odpowiedź w skrócie. Koszty rehabilitacji po błędzie medycznym ponosi podmiot odpowiedzialny za błąd i jego ubezpieczyciel OC. Naprawienie szkody obejmuje wszelkie koszty wynikłe z uszkodzenia ciała, a pacjent może żądać wyłożenia z góry sumy potrzebnej na leczenie (art. 444 § 1 k.c.). Jeżeli zwiększyły się jego potrzeby albo pacjent utracił zdolność do pracy, należy mu się renta (art. 444 § 2 k.c.).
Dlaczego rehabilitacja ma znaczenie także w sprawie
Rehabilitacja jest częścią leczenia, a nie dodatkiem do niego.
Rehabilitacja w ujęciu modelu polskiego, wprowadzonego przez profesorów Wiktora Degę i Mariana Weissa, powinna być wczesna, kompleksowa, powszechna i ciągła.
M. Jabłoński, M. Gorzelak, Rehabilitacja. Wiadomości ogólne, [w:] T.Sz. Gaździk (red.), Ortopedia i traumatologia, t. 1, wyd. III uaktualnione i rozszerzone, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, s. 54
Autorzy wskazują też, że warunkiem skutecznego leczenia usprawniającego jest chęć współpracy pacjenta z zespołem rehabilitacyjnym (M. Jabłoński, M. Gorzelak, Rehabilitacja. Wiadomości ogólne, [w:] T.Sz. Gaździk (red.), Ortopedia i traumatologia, t. 1, wyd. III uaktualnione i rozszerzone, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, s. 54). Dla sprawy o odszkodowanie ma to dwa skutki. Po pierwsze, koszty rehabilitacji są kosztami leczenia, które obciążają odpowiedzialnego za błąd. Po drugie, zaniechanie rehabilitacji może obniżyć odszkodowanie, o czym piszę niżej.
Jakie koszty można odzyskać
W razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty (art. 444 § 1 k.c.). Przepis nie zawiera zamkniętej listy. W sprawach po błędach medycznych chodzi przede wszystkim o następujące wydatki.
- Rehabilitacja. Zabiegi, ćwiczenia, turnusy, wizyty fizjoterapeuty w domu.
- Dojazdy. Na rehabilitację, do lekarzy i na badania, także koszty osoby towarzyszącej.
- Sprzęt i zaopatrzenie. Kule, wózek, ortezy, protezy, łóżko rehabilitacyjne.
- Leki i środki opatrunkowe.
- Opieka osób trzecich, także członków rodziny.
- Przystosowanie mieszkania lub samochodu do potrzeb osoby niepełnosprawnej.
Każdy wydatek trzeba wykazać. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.). W sprawie trzeba też pokazać, że wydatek był potrzebny i wynikał ze skutków błędu (art. 361 § 1 k.c.).
Pieniądze na rehabilitację z góry
Pacjent nie musi finansować rehabilitacji z własnych środków i czekać na zwrot. Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia (art. 444 § 1 zd. 2 k.c.). Jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, chodzi także o sumę potrzebną na przygotowanie do innego zawodu.
Takie żądanie warto zgłosić już w wezwaniu do zapłaty skierowanym do szpitala albo ubezpieczyciela, z planem rehabilitacji i kosztorysem. Gdy sprawa trafi do sądu, można dochodzić tej kwoty w pozwie.
Renta. Gdy wzrosły potrzeby albo spadły zarobki
Jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może żądać renty (art. 444 § 2 k.c.). Renta na zwiększone potrzeby obejmuje stałe, powtarzające się wydatki, na przykład stałą rehabilitację albo opiekę. Jeżeli w chwili wyroku szkody nie da się dokładnie ustalić, sąd może przyznać rentę tymczasową (art. 444 § 3 k.c.).
Z ważnych powodów sąd może na żądanie poszkodowanego przyznać zamiast renty lub jej części jednorazowe odszkodowanie. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy poszkodowany stał się inwalidą, a jednorazowa kwota ułatwi mu wykonywanie nowego zawodu (art. 447 k.c.).
Przerwana rehabilitacja a wysokość odszkodowania
Jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu (art. 362 k.c.). Ubezpieczyciel może podnosić, że pacjent nie korzystał z zaleconej rehabilitacji i przez to jego stan jest gorszy, niż mógłby być. Dlatego warto stosować się do zaleceń i mieć dokumentację, że się do nich stosowało.
Jeżeli pacjent nie mógł korzystać z rehabilitacji z powodów od siebie niezależnych, na przykład z braku terminów albo pieniędzy, warto to również udokumentować. Właśnie w takiej sytuacji ma znaczenie żądanie wyłożenia kosztów z góry.
Zadośćuczynienie i roszczenia bliskich
Niezależnie od zwrotu kosztów pacjentowi przysługuje zadośćuczynienie za krzywdę (art. 445 § 1 k.c.). Długa i bolesna rehabilitacja, ograniczenie samodzielności i zmiana życia wpływają na jego wysokość. Przy ciężkim i trwałym uszkodzeniu ciała, które uniemożliwia nawiązanie lub kontynuowanie więzi rodzinnej, zadośćuczynienia mogą żądać także najbliżsi członkowie rodziny (art. 446² k.c.).
Od kogo i jak dochodzić
Roszczenia kieruje się do podmiotu odpowiedzialnego za błąd, czyli szpitala, przychodni albo lekarza prowadzącego własną praktykę (art. 415, 416 i 430 k.c.), oraz bezpośrednio do jego ubezpieczyciela OC (art. 822 § 4 k.c.). Propozycja ubezpieczyciela może być niższa niż kwoty zasądzane przez sądy. Więcej piszę w artykule „Zaniżone zadośćuczynienie po wypadku”.
Jeżeli do błędu doszło w szpitalu przy świadczeniach finansowanych przez NFZ, pacjent może złożyć wniosek do Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych (art. 67q ustawy o prawach pacjenta). Musi jednak pamiętać o skutkach. Przyjęcie świadczenia oznacza zrzeczenie się roszczeń o odszkodowanie, rentę i zadośćuczynienie za szkody ujawnione do dnia złożenia wniosku (art. 67zc ust. 2). Świadczenie za uszkodzenie ciała wynosi od 2 000 zł do 200 000 zł i podlega corocznej waloryzacji (art. 67s ust. 1 pkt 2 i ust. 2). Przy długiej rehabilitacji i stałych potrzebach trzeba to dokładnie porównać z drogą sądową. Różnice opisuję w artykule „Fundusz Kompensacyjny czy pozew przeciwko szpitalowi”.
Termin. Przedawnienie roszczeń
Roszczenie przedawnia się z upływem 3 lat od dnia, w którym pacjent dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, nie później jednak niż 10 lat od zdarzenia (art. 442¹ § 1 k.c.). Przy szkodzie na osobie ten 10-letni limit nie skraca terminu. Przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem 3 lat od dowiedzenia się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (art. 442¹ § 3 k.c.). Roszczenia dziecka nie przedawnią się wcześniej niż 2 lata po uzyskaniu pełnoletności (art. 442¹ § 4 k.c.).
Czego nie robić
- Nie płacić gotówką bez rachunku. Bez dowodu wydatku trudno go odzyskać.
- Nie przerywać rehabilitacji bez udokumentowanego powodu. Może to obniżyć odszkodowanie (art. 362 k.c.).
- Nie podpisywać ugody, zanim znany będzie plan dalszej rehabilitacji. Ugoda może obejmować także przyszłe koszty.
- Nie zapominać o kosztach opieki rodziny. Opieka bliskich też ma wartość, którą można dochodzić.
- Nie zwlekać z uzyskaniem kopii dokumentacji. Pacjent ma prawo dostępu do dokumentacji (art. 23 ustawy o prawach pacjenta), w tym zaleceń rehabilitacyjnych.
Kiedy zgłosić się do adwokata
Najlepiej jak najwcześniej, zanim pacjent wyda większe kwoty z własnych środków. Przygotuję wezwanie z żądaniem wyłożenia kosztów rehabilitacji z góry i ocenię, jakie roszczenia przysługują w sprawie. Więcej o sprawach pacjentów, które prowadzę, piszę na stronie „Błędy medyczne”.
Najczęstsze pytania
Podmiot odpowiedzialny za błąd, czyli szpital, przychodnia albo lekarz, oraz jego ubezpieczyciel OC. Naprawienie szkody obejmuje wszelkie koszty wynikłe z uszkodzenia ciała (art. 444 § 1 k.c.).
Tak. Można żądać wyłożenia z góry sumy potrzebnej na koszty leczenia (art. 444 § 1 k.c.). Warto zgłosić to już w wezwaniu do zapłaty, z planem i kosztorysem rehabilitacji.
Tak, jeżeli była potrzebna. Art. 444 § 1 k.c. obejmuje wszelkie koszty wynikłe z uszkodzenia ciała. Trzeba wykazać, że rehabilitacja była potrzebna i wynikała ze skutków błędu, a wydatek udokumentować.
Może, jeżeli sąd uzna, że pacjent przyczynił się do zwiększenia szkody (art. 362 k.c.). Dlatego warto dokumentować zarówno rehabilitację, jak i powody jej przerw.
Wstępna analiza sprawy i pierwsze spotkanie są bezpłatne. Wynagrodzenie za prowadzenie sprawy ustalam indywidualnie, po zapoznaniu się z dokumentacją.
Jak najwcześniej, zanim pacjent wyda większe kwoty z własnych środków, a przed jakąkolwiek ugodą lub wnioskiem do Funduszu.
Rehabilitacja po błędzie medycznym kosztuje Państwa coraz więcej?
Proszę opisać przebieg leczenia i przesłać dokumentację oraz rachunki, które Państwo mają. Bezpłatnie ocenię, jakie koszty można odzyskać i czy da się uzyskać pieniądze na rehabilitację z góry.
Podstawa prawna i źródła
- ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795): art. 6, 361, 362, 415, 416, 430, 442¹, 444, 445, 446², 447, 822
- ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 581 ze zm.): art. 23, 67q, 67s, 67zc
- Literatura medyczna: M. Jabłoński, M. Gorzelak, Rehabilitacja. Wiadomości ogólne, [w:] T.Sz. Gaździk (red.), Ortopedia i traumatologia, t. 1, wyd. III uaktualnione i rozszerzone, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, s. 54
- Stan prawny na 20 września 2026 r.
adw. Bartosz Krycki
Adwokat, wpis WRO/ADW/2758. Kancelaria Adwokacka we Wrocławiu, ul. Legnicka 52 lok. 503. Prowadzę sprawy pacjentów i ich rodzin o odszkodowanie i zadośćuczynienie za błędy medyczne, w całym kraju.
tel. 512 976 090, kancelaria@adwkrycki.pl