Endoproteza miała zakończyć lata bólu. Tymczasem po operacji ból wraca, noga nie funkcjonuje tak, jak powinna, rana się nie goi albo po kilku miesiącach lekarz mówi o obluzowaniu i potrzebie ponownej operacji. Pacjent pyta wtedy, czy to zwykłe powikłanie, czy błąd lekarza. Poniżej wyjaśniam, jakie powikłania po endoprotezie biodra i kolana mogą prowadzić do odszkodowania, co trzeba udowodnić i jaką rolę odgrywa informacja przekazana przed zabiegiem.
W pigułce
- Powikłanie nie oznacza automatycznie błędu. Endoprotezoplastyka ma znane ryzyka, o których pacjent powinien usłyszeć przed zabiegiem.
- Błędem może być wybór metody, wykonanie zabiegu albo opieka po nim. Liczy się zgodność z aktualną wiedzą medyczną.
- Brak rzetelnej informacji przed operacją to osobne naruszenie. Pacjent może żądać zadośćuczynienia także wtedy, gdy zabieg wykonano poprawnie.
- Ryzyko zakażenia po wszczepieniu implantu jest większe niż przy innych operacjach. Usunięcie albo wymiana implantu wymaga kolejnej operacji.
- Nie trzeba wskazywać winnego lekarza. Szpital odpowiada także za złą organizację pracy.
- Związek przyczynowy wystarczy wykazać z wysokim prawdopodobieństwem. Pewność nie jest wymagana.
- Roszczenia obejmują zadośćuczynienie, zwrot kosztów i rentę. W tym koszty operacji rewizyjnej i rehabilitacji.
- Termin to 3 lata od dowiedzenia się o szkodzie i o osobie odpowiedzialnej. Przy szkodzie na osobie nie skraca go 10-letni limit liczony od zdarzenia.
Odpowiedź w skrócie. Powikłanie po endoprotezie jest podstawą odszkodowania, jeżeli wynika z zaniedbania przy kwalifikacji, wykonaniu zabiegu albo opiece pooperacyjnej, a także wtedy, gdy pacjent nie został rzetelnie poinformowany o ryzyku. Odpowiada szpital lub lekarz i ich ubezpieczyciel (art. 415, 430 i 822 k.c.). Przysługuje zadośćuczynienie, zwrot kosztów i renta (art. 444 i 445 k.c.).
Najczęstsze powikłania po endoprotezie
Po wszczepieniu implantu najczęściej zdarzają się cztery powikłania. Są to obluzowanie implantu, jego złamanie, nietolerancja materiału oraz zakażenie1. Do tego dochodzą zagrożenia związane ze znieczuleniem i samą operacją, wspólne dla każdego zabiegu ortopedycznego.
O tych powikłaniach trzeba poinformować pacjenta, bo usunięcie lub wymiana implantu wymaga kolejnej operacji. Szczególnie poważne jest zakażenie.
Zakażenie. Jego ryzyko jest większe niż przy innych operacjach1.
Powikłanie czy błąd lekarza
Pacjent ma prawo do świadczeń odpowiadających aktualnej wiedzy medycznej, udzielanych z należytą starannością (art. 6 ust. 1 i art. 8 ustawy o prawach pacjenta). Powikłanie staje się błędem wtedy, gdy lekarz lub szpital od tej staranności odstąpił. W sprawach o endoprotezy zarzuty mogą dotyczyć kilku obszarów.
- Kwalifikacja do zabiegu. Czy wskazania były prawidłowe i czy uwzględniono choroby pacjenta, które zwiększają ryzyko.
- Wykonanie zabiegu. Dobór i umocowanie implantu. Obluzowanie wiąże się z niedostatecznym lub błędnym umocowaniem, ale także ze słabością łożyska kostnego i przeciążeniem1.
- Opieka po operacji. Kontrola rany, reakcja na gorączkę i ból, czas rozpoznania zakażenia.
- Informacja i zgoda. Czy pacjent wiedział, na jakie ryzyko się godzi.
Nie każde zaniechanie jest jednak winą. Sąd Najwyższy rozpoznawał sprawę pacjenta zakażonego gronkowcem po wszczepieniu endoprotezy kolana. Nie dopatrzył się winy w tym, że lekarze nie sprawdzili dokumentacji z pobytu pacjenta na innym oddziale, i odniósł się do zakresu obowiązku informacyjnego przed zabiegiem2. Ocena zawsze zależy od tego, czego w danej sytuacji można było od personelu wymagać.
Brak informacji przed zabiegiem
Pacjent ma prawo do przystępnej informacji o rozpoznaniu, proponowanych metodach leczenia i dających się przewidzieć następstwach zabiegu (art. 9 ust. 2 ustawy o prawach pacjenta). Zgodę na zabieg wyraża po uzyskaniu tej informacji (art. 16). Formularz podpisany w pośpiechu przed operacją nie zawsze spełnia te wymagania.
Zawinione naruszenie praw pacjenta, w tym prawa do informacji i świadomej zgody, pozwala sądowi przyznać odrębne zadośćuczynienie (art. 4 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta w zw. z art. 448 k.c.). To roszczenie istnieje niezależnie od tego, czy sam zabieg wykonano prawidłowo.
Zakażenie endoprotezy
Zakażenie wokół implantu może oznaczać długie leczenie, a gdy implant trzeba usunąć lub wymienić, kolejną operację. W takich sprawach szpital odpowiada, jeżeli do zakażenia doszło z powodu zaniedbań, na przykład w procedurach sanitarnych. Pacjent nie musi wskazywać, kto zawinił. Sąd Apelacyjny w Łodzi przyjął winę anonimową szpitala w sprawie pacjenta, który po operacji stawu skokowego zakaził się gronkowcem i stracił podudzie. Zasądził 200 000 zł zadośćuczynienia, odszkodowanie i rentę3.
Sąd Apelacyjny w Krakowie przyjął, że gdy pacjent wykaże wysokie prawdopodobieństwo zakażenia w szpitalu, to szpital musi udowodnić, że przestrzegał procedur. Sąd podwyższył wówczas zadośćuczynienie za zakażenie szpitalne do 400 000 zł4. Trudniej o wygraną, gdy zakażenie wywołała własna flora bakteryjna pacjenta. W sprawie zakażenia po operacji złamanego przedramienia sąd oddalił powództwo, bo nie wykazano wysokiego prawdopodobieństwa winy szpitala5.
Co trzeba udowodnić
Pacjent wykazuje zaniedbanie, szkodę i związek przyczynowy między nimi (art. 415 i art. 361 § 1 k.c.). Przy związku przyczynowym wystarczy wysoki stopień prawdopodobieństwa. W sprawie zakażenia WZW typu B Sąd Najwyższy przyjął, że od pacjenta nie można wymagać ścisłego udowodnienia drogi zakażenia6.
Co decyduje o wyniku sprawy
- Dokumentacja z kwalifikacji do zabiegu. Badania, wskazania i formularz zgody.
- Protokół operacyjny i zdjęcia RTG po zabiegu. Pokazują ustawienie implantu.
- Karta obserwacji po operacji. Temperatura, wygląd rany, zlecone badania.
- Przebieg leczenia powikłania. Kiedy pojawiły się objawy i kiedy szpital zareagował.
- Opinia biegłego ortopedy. W tych sprawach to ona rozstrzyga o błędzie i związku przyczynowym.
Ile wynosi odszkodowanie i zadośćuczynienie
Zadośćuczynienie zależy od cierpień, liczby operacji, czasu leczenia i trwałości skutków (art. 445 § 1 k.c.). Sąd nie ustala go mechanicznie7. W sprawie zakażenia po operacji ortopedycznej, które zakończyło się amputacją podudzia, zasądzono 200 000 zł zadośćuczynienia, 13 570 zł odszkodowania i rentę 855 zł miesięcznie3.
Oprócz zadośćuczynienia pacjent może żądać zwrotu kosztów leczenia, operacji rewizyjnej, rehabilitacji, opieki i dojazdów (art. 444 § 1 k.c.) oraz renty, jeżeli utracił zdolność do pracy albo zwiększyły się jego potrzeby (art. 444 § 2 k.c.). Roszczenia można kierować także bezpośrednio do ubezpieczyciela OC szpitala lub lekarza (art. 822 § 4 k.c.). Propozycja ubezpieczyciela może być niższa niż kwoty zasądzane przez sądy. Więcej piszę w artykule „Zaniżone zadośćuczynienie po wypadku”.
Fundusz Kompensacyjny czy pozew
Przy zabiegu wykonanym w szpitalu w ramach NFZ pacjent może złożyć wniosek o świadczenie kompensacyjne do Rzecznika Praw Pacjenta. Za zakażenie albo uszkodzenie ciała świadczenie wynosi od 2 000 zł do 200 000 zł i podlega corocznej waloryzacji (art. 67s ust. 1 ustawy o prawach pacjenta). Przyjęcie świadczenia oznacza zrzeczenie się roszczeń za szkody ujawnione do dnia złożenia wniosku (art. 67zc ust. 2). Różnice opisuję w artykule „Fundusz Kompensacyjny czy pozew przeciwko szpitalowi”.
Termin. Przedawnienie roszczeń
Roszczenie przedawnia się z upływem 3 lat od dnia, w którym pacjent dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, nie później jednak niż 10 lat od zdarzenia (art. 442¹ § 1 k.c.). Przy szkodzie na osobie ten 10-letni limit nie skraca terminu. Przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem 3 lat od dowiedzenia się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (art. 442¹ § 3 k.c.). Przy endoprotezach skutki ujawniają się czasem po miesiącach, dlatego moment dowiedzenia się o szkodzie bywa sporny.
Czego nie robić
- Nie zwlekać z uzyskaniem kopii dokumentacji. Pacjent ma prawo dostępu do dokumentacji medycznej (art. 23 ustawy o prawach pacjenta), w tym protokołu operacyjnego i zdjęć.
- Nie zakładać, że podpisana zgoda zamyka sprawę. Liczy się treść przekazanej informacji, nie sam podpis.
- Nie podpisywać ugody przed zakończeniem leczenia. Operacja rewizyjna i rehabilitacja potrafią kosztować więcej, niż się wydaje.
- Nie składać wniosku do Funduszu bez porównania z drogą sądową. Przyjęcie świadczenia oznacza zrzeczenie się roszczeń.
Kiedy zgłosić się do adwokata
Najlepiej wtedy, gdy lekarz potwierdził powikłanie albo zaproponował operację rewizyjną. Na tym etapie ocenię dokumentację z pierwszego zabiegu, wskażę, czy sprawa ma podstawy, i pomogę zabezpieczyć dowody przed kolejną operacją. Więcej o sprawach pacjentów, które prowadzę, piszę na stronie „Błędy medyczne”.
Najczęstsze pytania
Nie zawsze. Obluzowanie może wynikać z błędnego umocowania implantu, ale także ze słabości łożyska kostnego albo przeciążenia. O tym, czy był błąd, rozstrzyga opinia biegłego na podstawie protokołu operacyjnego i zdjęć RTG.
Tak, jeżeli do zakażenia doszło na skutek zaniedbań szpitala. Pacjent nie musi wskazywać winnej osoby, a sąd może poprzestać na wysokim prawdopodobieństwie zakażenia w szpitalu.
Tak, sąd może je przyznać za zawinione naruszenie prawa do informacji i świadomej zgody (art. 4 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta w zw. z art. 448 k.c.), niezależnie od tego, czy zabieg wykonano poprawnie.
Zależy od skutków. W sprawie zakażenia zakończonego amputacją podudzia sąd zasądził 200 000 zł zadośćuczynienia, odszkodowanie i rentę.
Wstępna analiza sprawy i pierwsze spotkanie są bezpłatne. Wynagrodzenie za prowadzenie sprawy ustalam indywidualnie, po zapoznaniu się z dokumentacją.
Gdy lekarz potwierdzi powikłanie albo zaproponuje operację rewizyjną, a przed jakąkolwiek ugodą lub wnioskiem do Funduszu.
Powikłania po endoprotezie biodra lub kolana?
Proszę opisać przebieg leczenia i przesłać dokumentację, którą Państwo mają, zwłaszcza kartę informacyjną i protokół operacyjny. Bezpłatnie ocenię, czy powikłanie może być podstawą odszkodowania.
Przypisy
- T.Sz. Gaździk, Leczenie operacyjne, [w:] T.Sz. Gaździk (red.), Ortopedia i traumatologia, t. 1, wyd. III uaktualnione i rozszerzone, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, s. 53 ↑
- Wyrok SN z 16 listopada 2011 r., V CSK 539/10 ↑
- Wyrok SA w Łodzi z 6 listopada 2014 r., I ACa 621/14 ↑
- Wyrok SA w Krakowie z 22 maja 2018 r., I ACa 1358/17 ↑
- Wyrok SA w Katowicach z 7 listopada 2017 r., V ACa 514/16 ↑
- Wyrok SN z 10 lipca 1998 r., I CKN 786/97 ↑
- Wyrok SA w Lublinie z 10 kwietnia 2013 r., I ACa 2/13 ↑
Podstawa prawna i źródła
- ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795): art. 361, 415, 430, 442¹, 444, 445, 448, 822
- ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 581 ze zm.): art. 4, 6, 8, 9, 16, 23, 67s, 67zc
- Stan prawny na 5 października 2026 r.
adw. Bartosz Krycki
Adwokat, wpis WRO/ADW/2758. Kancelaria Adwokacka we Wrocławiu, ul. Legnicka 52 lok. 503. Prowadzę sprawy pacjentów i ich rodzin o odszkodowanie i zadośćuczynienie za błędy medyczne, w całym kraju.
tel. 512 976 090, kancelaria@adwkrycki.pl