TERMINY
Przedawnienie roszczeń odszkodowawczych
Przedawnienie przesądza sprawę, zanim ktokolwiek oceni jej wartość. Ubezpieczyciel nie ma obowiązku przypominać o terminie, a po jego upływie wystarczy jedno zdanie w odpowiedzi na pozew, żeby sprawa się skończyła bez badania, co się wydarzyło.
Poniżej terminy, które w sprawach odszkodowawczych mają znaczenie najczęściej, oraz kalkulator, który liczy je dla konkretnej daty. Wszystkie wynikają z art. 4421 Kodeksu cywilnego.
3 lata
Zasada ogólna
Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przedawnia się po trzech latach od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od zdarzenia.
art. 442¹ § 1 k.c.
20 lat
Szkoda z przestępstwa
Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie przedawnia się po dwudziestu latach od dnia popełnienia przestępstwa, bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.
art. 442¹ § 2 k.c.
Bez granicy
Szkoda na osobie
W razie wyrządzenia szkody na osobie przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem trzech lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Granica dziesięciu lat od zdarzenia wtedy nie obowiązuje.
art. 442¹ § 3 k.c.
2 lata
Osoby małoletnie
Przedawnienie roszczeń osoby małoletniej o naprawienie szkody na osobie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem dwóch lat od uzyskania przez nią pełnoletności.
art. 442¹ § 4 k.c.
Trzecia karta jest tą, którą najczęściej się pomija. Przy szkodzie na zdrowiu granica dziesięciu lat od zdarzenia nie obowiązuje, więc sprawy, w których następstwa ujawniły się po latach, bywają żywe znacznie dłużej, niż wynikałoby z zasady ogólnej. Dotyczy to zwłaszcza błędów medycznych i chorób zawodowych.
Dane zdarzenia
Przy szkodzie na osobie nie obowiązuje granica dziesięciu lat od zdarzenia.
Przestępstwem jest między innymi spowodowanie wypadku z obrażeniami trwającymi powyżej siedmiu dni albo jazda po alkoholu.
Wynik pojawi się tutaj. Kalkulator liczy wyłącznie terminy ustawowe i nie zapisuje żadnych danych: wszystko dzieje się na Państwa urządzeniu.
Pytania, które wracają najczęściej
Kalkulator liczy terminy ustawowe. Poniżej to, czego nie policzy żadne narzędzie, bo zależy od okoliczności konkretnej sprawy.
Od kiedy liczy się te trzy lata?
Nie zawsze od dnia wypadku. Termin biegnie od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć. Muszą wystąpić obie te wiadomości naraz.
W sprawach, w których następstwa ujawniają się później, ta różnica bywa rozstrzygająca. Przy błędzie medycznym dniem początkowym bywa dzień, w którym pacjent dowiedział się, że pogorszenie stanu zdrowia ma związek z leczeniem, a nie dzień zabiegu.
Czy dziesięć lat od zdarzenia to sztywna granica?
Przy szkodzie w mieniu tak. Przy szkodzie na osobie nie, bo przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż trzy lata od dowiedzenia się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (art. 4421 § 3 k.c.). To jest właśnie ten przepis, który ratuje sprawy ujawnione po wielu latach.
Czy zgłoszenie szkody ubezpieczycielowi coś zmienia?
Tak, i to zasadniczo. Bieg przedawnienia roszczenia o świadczenie do ubezpieczyciela przerywa się przez zgłoszenie mu tego roszczenia albo przez zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem (art. 819 § 4 k.c.). Po przerwaniu termin biegnie na nowo.
Z tego powodu sprawa, która na pierwszy rzut oka wygląda na przedawnioną, wcale taka być nie musi. Wystarczy, że kilka lat wcześniej szkoda została zgłoszona.
Wypadek był przestępstwem. Co to zmienia?
Termin wydłuża się do dwudziestu lat od dnia popełnienia przestępstwa i liczy się niezależnie od tego, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie.
O tym, czy zdarzenie było występkiem, przesądza jego kwalifikacja, a nie to, czy zapadł wyrok skazujący. Jeżeli postępowanie karne w ogóle się nie toczyło albo zostało umorzone, sąd cywilny może samodzielnie ustalić, że czyn wypełniał znamiona przestępstwa.
Minęły trzy lata. Czy sprawa jest przegrana?
Niekoniecznie. Trzeba po kolei sprawdzić cztery rzeczy: od kiedy naprawdę biegnie termin, czy szkoda dotyczy osoby, czy zdarzenie nie było przestępstwem i czy bieg nie został przerwany zgłoszeniem szkody albo czynnością przed sądem.
Osobno pozostaje art. 5 k.c., zgodnie z którym nie można czynić ze swego prawa użytku sprzecznego z zasadami współżycia społecznego. Powołanie się na przedawnienie bywa w wyjątkowych wypadkach uznawane za nadużycie prawa, ale to zawsze wyjątek i nie da się na tym budować sprawy z góry.
Do wypadku doszło za granicą
Wysokość świadczeń ocenia się zwykle według prawa państwa, w którym doszło do zdarzenia. Terminy przedawnienia bywają tam krótsze niż polskie i liczone inaczej, dlatego to pierwsza rzecz, którą sprawdzam w takiej sprawie.
Roszczenie można zgłosić przez reprezentanta do spraw roszczeń działającego w Polsce, ale reprezentant nie jest stroną, tylko pośrednikiem zagranicznego zakładu ubezpieczeń.
Sprawdzę termin w Państwa sprawie
Powyższe opisuje zasady ogólne. Termin w konkretnej sprawie zależy od jej okoliczności i wymaga sprawdzenia, a najczęstszym przedmiotem sporu jest dzień, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Proszę opisać zdarzenie w kilku zdaniach i podać daty, które Państwo pamiętają. Odpowiadam w ciągu jednego dnia roboczego, bezpłatnie.
albo telefon: 512 976 090
Podstawa prawna. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, art. 5, art. 118, art. 4421 i art. 819 § 4. Szerzej o samych roszczeniach piszę na stronie Odszkodowania i zadośćuczynienia, a o umowach zawieranych po wypadku na stronie Umowa z firmą odszkodowawczą.