Prawo autorskie

Wezwanie do zapłaty za zdjęcie albo tekst. Płacić czy się bronić

Wezwanie do zapłaty za zdjęcie albo tekst na stronie firmowej nie zawsze jest zasadne, a kwota nie zawsze jest prawidłowa. Uprawniony może żądać dwukrotności stosownego wynagrodzenia za licencję (art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b pr. aut.), ale musi wykazać, że to jego prawa zostały naruszone i ile wynosi takie wynagrodzenie. Przed odpowiedzią i przed zapłatą trzeba sprawdzić jedno i drugie.

Zakres spraw

Z czym przychodzą Klienci

Zdjęcie od agencji wizerunkowej

Fotografia sprzed lat, użyta przez poprzedniego wykonawcę strony, a dziś wezwanie z żądaniem zapłaty.

Grafika z darmowego serwisu

Zdjęcie pobrane jako bezpłatne, a po czasie roszczenie, że licencja tego nie obejmowała.

Tekst albo opis produktu

Wezwanie od autora tekstu albo konkurenta, który twierdzi, że treść skopiowano.

Zdjęcia zamówione bez umowy o prawach

Firma zamówiła sesję zdjęciową albo projekt, zapłaciła fakturę i nie podpisała umowy o prawach. Po latach przychodzi wezwanie. Jeżeli umowa nie mówi wyraźnie o przeniesieniu praw, uważa się, że twórca udzielił licencji (art. 65 pr. aut.). Bez określenia czasu licencja uprawnia do korzystania przez pięć lat i po tym okresie wygasa (art. 66 pr. aut.). Wezwanie może więc być zasadne za okres po wygaśnięciu licencji, a bezzasadne za okres wcześniejszy. Często najlepszym wyjściem jest pisemna umowa przeniesienia praw do utworów już stworzonych, w której strony porządkują także dotychczasowe korzystanie.

Co sprawdzam w wezwaniu

  • Czy wzywający ma prawa do utworu. Roszczenia może dochodzić uprawniony, czyli twórca albo ten, kto nabył od niego prawa. Licencjobiorca może to robić tylko przy licencji wyłącznej, jeżeli umowa nie stanowi inaczej (art. 67 ust. 4 pr. aut.).
  • Czy korzystanie było bezprawne. Trzeba ustalić, czy firma albo jej wykonawca nie mieli licencji i czy wykorzystanie nie mieściło się w granicach dozwolonych przez ustawę.
  • Czy kwota odpowiada stosownemu wynagrodzeniu. Dwukrotność liczy się od wynagrodzenia, które byłoby należne za zgodę na takie korzystanie, jakie rzeczywiście miało miejsce.
  • Warunki licencji. Przy zdjęciach z banków zdjęć i darmowych serwisów trzeba sprawdzić, czy licencja obejmowała dany sposób korzystania, na przykład druk, reklamę albo produkty na sprzedaż.
  • Czy roszczenie się nie przedawniło.

Kto odpowiada, gdy zdjęcie wstawił wykonawca strony

Wobec uprawnionego odpowiada ten, kto naruszył jego prawa, czyli zwykle firma, na której stronie utwór był publikowany. Jeżeli zdjęcie dobrała agencja albo grafik, który zapewniał, że ma do niego prawa, firma może mieć roszczenie zwrotne do wykonawcy z umowy. Strona, która nie wykonała umowy albo wykonała ją nienależycie, odpowiada za wynikłą stąd szkodę (art. 471 k.c.). Jeżeli zamówiony utwór ma wady prawne, zamawiający może także od umowy odstąpić i żądać naprawienia poniesionej szkody (art. 55 ust. 2 pr. aut.). Agencja może przenieść na klienta tylko te prawa, które sama nabyła od grafików i fotografów. Dlatego umowa z wykonawcą strony jest jednym z pierwszych dokumentów, które czytam.

Dwukrotność, a nie trzykrotność

W wezwaniach wciąż zdarza się żądanie trzykrotności stosownego wynagrodzenia. W tym zakresie przepis utracił moc z dniem 1 lipca 2015 r. na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 czerwca 2015 r., SK 32/14. Obecnie zryczałtowane roszczenie obejmuje dwukrotność stosownego wynagrodzenia.

Czego nie robić po otrzymaniu wezwania

Nie warto płacić od razu ani przyznawać naruszenia w pierwszej odpowiedzi. Nie warto też ignorować wezwania, bo kolejnym krokiem bywa pozew. Usunięcie zdjęcia ze strony jest zwykle rozsądne, ale przed usunięciem trzeba zachować dowody tego, jak i od kiedy było wykorzystywane. Te informacje są potrzebne do oceny kwoty i do ewentualnego roszczenia wobec wykonawcy.

Proszę opisać sprawę

Proszę przesłać skan wezwania i informację, kto przygotował stronę. W ciągu jednego dnia roboczego odpowiem, czy żądanie wygląda na zasadne i ile będzie kosztowało jego zbadanie.

Opisz sprawę

Najważniejsze zasady

2×

Górna granica ryczałtu

Zryczałtowane roszczenie obejmuje dwukrotność stosownego wynagrodzenia. Trzykrotność utraciła moc.

art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b pr. aut.; wyrok TK, SK 32/14

3 lata

Przedawnienie roszczenia o szkodę

Od dnia, w którym uprawniony dowiedział się albo mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie odpowiedzialnej.

art. 442¹ § 1 k.c.

Umowa

Roszczenie do wykonawcy

Wykonawca, który dostarczył materiały bez praw, odpowiada wobec firmy za nienależyte wykonanie umowy.

art. 471 k.c.

Jak prowadzę sprawę

01

Analiza wezwania

Sprawdzam prawa wzywającego, sposób korzystania z utworu, umowę z wykonawcą i wysokość żądania.

02

Odpowiedź

Przygotowuję odpowiedź: odmowę, propozycję ugody albo zapłatę w kwocie, która odpowiada rzeczywistemu wynagrodzeniu za licencję.

03

Wykonawca i sąd

Gdy trzeba, kieruję roszczenie do wykonawcy strony i prowadzę obronę w sądzie.

Pytania i odpowiedzi

Najczęstsze pytania

Usunięcie zdjęcia kończy naruszenie na przyszłość, ale nie wygasza roszczenia za okres, w którym było wykorzystywane. Trzeba ocenić, czy roszczenie jest zasadne i w jakiej wysokości.

Wobec uprawnionego odpowiada zwykle firma, na której stronie zdjęcie było publikowane. Firma może jednak dochodzić zwrotu od agencji, jeżeli ta zobowiązała się dostarczyć materiały z prawami do korzystania.

Nie. Podanie twórcy i źródła jest warunkiem korzystania w granicach dozwolonego użytku, na przykład prawa cytatu (art. 34 pr. aut.), ale nie zastępuje zgody twórcy, gdy zdjęcie służy na przykład do ilustrowania oferty.

Nie. To żądanie drugiej strony. W sporze sądowym kwotę trzeba wykazać, a sąd ustala, ile wynosi stosowne wynagrodzenie za licencję.

Termin wskazany w wezwaniu nie wynika z ustawy, ale po jego upływie druga strona może złożyć pozew. Dlatego dokumenty warto przekazać do analizy od razu po otrzymaniu wezwania.

Wynagrodzenie ustalam indywidualnie, po zapoznaniu się ze sprawą, i zapisuję je w umowie przed rozpoczęciem pracy. Klient zna koszt, zanim cokolwiek zleci.

Tak. Prowadzę sprawy klientów z całej Polski. Dokumenty można przesłać elektronicznie, a spotkanie może odbyć się online.

Źródła

Podstawa prawna

  • Ustawa z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, art. 34, 55, 65, 66, 67 i 79.
  • Kodeks cywilny, art. 442¹ i 471.
  • Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 czerwca 2015 r., SK 32/14.

Wiedza prawna

Powiązane strony