Wypadki przy pracy i choroby zawodowe

Choroba zawodowa. Świadczenia z ZUS i odszkodowanie od pracodawcy

Choroba zawodowa to choroba z wykazu chorób zawodowych, która bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem została spowodowana warunkami pracy (art. 235¹ k.p.). Może zostać rozpoznana także po zakończeniu pracy w narażeniu, jeżeli objawy wystąpiły w okresie wskazanym w wykazie (art. 235² k.p.). Daje prawo do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego, a niezależnie od nich do zadośćuczynienia i odszkodowania od pracodawcy, który nie zapewnił bezpiecznych warunków pracy.

Zakres spraw

Choroby, w których prowadzę sprawy

Pylice płuc

Wieloletnie narażenie na pyły, na przykład w górnictwie, budownictwie i przemyśle.

Choroby zakaźne

Borelioza u osób pracujących w lesie i rolnictwie, wirusowe zapalenie wątroby u personelu medycznego.

Przewlekłe choroby narządu głosu

Osoby, dla których głos jest podstawowym narzędziem pracy, w tym nauczyciele.

Uszkodzenia nerwów obwodowych

Praca w wymuszonej pozycji, przy powtarzalnych ruchach albo drganiach.

Ubytek słuchu

Wieloletnia praca w hałasie bez skutecznej ochrony słuchu.

Jak rozpoznaje się chorobę zawodową

Pracodawca ma obowiązek niezwłocznie zgłosić państwowemu inspektorowi sanitarnemu i okręgowemu inspektorowi pracy każde podejrzenie choroby zawodowej (art. 235 § 1 k.p.). Lekarz, który powziął takie podejrzenie u pacjenta, kieruje go na badania w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby albo o braku podstaw do jej rozpoznania (art. 235 § 2¹ k.p.).

O stwierdzeniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej stwierdzenia rozstrzyga w decyzji państwowy inspektor sanitarny. Opiera się przede wszystkim na orzeczeniu lekarskim i ocenie narażenia zawodowego (§ 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych). Pracownik, który nie zgadza się z orzeczeniem lekarskim, może w ciągu 14 dni od jego otrzymania wnieść o ponowne badanie w jednostce orzeczniczej II stopnia (§ 7 ust. 1 i 2).

Czego można żądać od pracodawcy

  • Zadośćuczynienia za krzywdę (art. 445 § 1 k.c.).
  • Kosztów leczenia, rehabilitacji i opieki (art. 444 § 1 k.c.).
  • Utraconych zarobków w części, której nie pokryły świadczenia z ZUS (art. 361 § 2 k.c.).
  • Renty, gdy poszkodowany stracił zdolność do pracy albo zwiększyły się jego potrzeby (art. 444 § 2 k.c.).

Świadczenia z ZUS

W ubezpieczeniu wypadkowym za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w art. 235¹ k.p. (art. 4 ustawy wypadkowej). Przysługują więc te same świadczenia co po wypadku przy pracy, w tym jednorazowe odszkodowanie za stały lub długotrwały uszczerbek i renta z tytułu niezdolności do pracy (art. 6 ust. 1).

Przedawnienie przy chorobie ujawnionej po latach

Przy szkodzie na osobie przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem trzech lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (art. 442¹ § 3 k.c.). Przy chorobie zawodowej termin nie biegnie od okresu pracy w narażeniu. Sąd Najwyższy przyjmuje, że samo rozpoznanie choroby też nie zawsze go uruchamia. Liczy się chwila, w której pracownik mógł powiązać chorobę z warunkami pracy i z konkretnym pracodawcą. Gdy pracodawców było kilku, termin biegnie odrębnie wobec każdego z nich.

Analiza sprawy jest bezpłatna

Proszę przesłać protokół powypadkowy, decyzję ZUS albo krótko opisać zdarzenie. W ciągu jednego dnia roboczego odpiszę, czy i czego można żądać. Ocena jest bezpłatna i do niczego nie zobowiązuje.

Opisz sprawę

Terminy

1 miesiąc

Odwołanie od decyzji ZUS

Odwołanie od decyzji o odmowie świadczeń wnosi się na piśmie za pośrednictwem organu, który ją wydał, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia.

art. 477⁹ § 1 k.p.c.

3 lata

Roszczenia wobec pracodawcy i innych sprawców

Roszczenie przedawnia się po trzech latach od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Ten termin dotyczy także roszczeń uzupełniających wobec pracodawcy, bo wynikają one z Kodeksu cywilnego, a nie z Kodeksu pracy.

art. 442¹ § 1 i 3 k.c.

20 lat

Wypadek będący przestępstwem

Jeżeli szkoda wynikła z przestępstwa, na przykład z niedopełnienia obowiązków w zakresie BHP (art. 220 k.k.), termin wynosi dwadzieścia lat od dnia jego popełnienia.

art. 442¹ § 2 k.c.

Jak prowadzę sprawę

01

Dokumentacja

Zbieram protokół powypadkowy albo kartę wypadku, dokumentację medyczną, decyzje ZUS i dokumenty o szkoleniach BHP. Na tej podstawie widać, kto i za co odpowiada.

02

Wycena roszczeń

Wyceniam każde roszczenie osobno, od zadośćuczynienia po rentę i koszty opieki. Klient wie, o jaką kwotę walczymy i dlaczego.

03

ZUS, pracodawca albo sąd

Najpierw odwołanie od decyzji ZUS albo wezwanie pracodawcy i jego ubezpieczyciela. Jeżeli to nie wystarczy, składam pozew. O każdym kroku decyduje klient.

Pytania i odpowiedzi

Najczęstsze pytania

Tak. Chorobę zawodową można rozpoznać także po zakończeniu pracy w narażeniu (art. 235² k.p.), a roszczenia przysługują wobec pracodawcy, u którego to narażenie wystąpiło.

Tak. Świadczenia z ZUS nie obejmują zadośćuczynienia za krzywdę. Tego świadczenia można żądać od pracodawcy.

Wstępna analiza sprawy i pierwsze spotkanie są bezpłatne. Wynagrodzenie ustalam indywidualnie w umowie, po ocenie sprawy, a klient zna koszt przed jej podpisaniem. Różnice między adwokatem a kancelarią odszkodowawczą opisuję na stronie „Adwokat a kancelaria odszkodowawcza”.

Już przy podejrzeniu choroby zawodowej, zanim zapadnie decyzja w sprawie jej stwierdzenia.

Tak. Prowadzę sprawy klientów z całej Polski. Dokumenty można przesłać elektronicznie, a spotkanie może odbyć się online.

Źródła

Podstawa prawna

  • Kodeks pracy, art. 235, 235¹ i 235².
  • Ustawa z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, art. 4 i 6.
  • Rozporządzenie Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1297), § 7 i 8.
  • Kodeks cywilny, art. 442¹ § 3, 444 i 445.
  • Wyrok SN z 21 grudnia 2004 r., I PK 122/04, OSNP 2005, nr 24, poz. 390.
  • Wyrok SN z 10 lipca 2013 r., II PK 316/12, OSNP 2014, nr 3, poz. 40.
  • Wyrok SN z 17 września 2024 r., III PSKP 3/24, OSNP 2025, nr 6, poz. 54.

Wiedza prawna

Powiązane strony