Wypadki w rolnictwie
Wypadek przy pracy rolniczej. Jednorazowe odszkodowanie z KRUS i roszczenia wobec sprawcy
Rolnik, domownik i pomocnik rolnika, który uległ wypadkowi przy pracy rolniczej, ma prawo do jednorazowego odszkodowania z KRUS za stały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu (art. 9 pkt 1 i art. 10 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników). Wysokość świadczenia zależy od procentu uszczerbku, który ustala lekarz rzeczoznawca Kasy (art. 13 ust. 1 i art. 46 ust. 1). KRUS nie wypłaca zadośćuczynienia. Gdy za wypadek odpowiada ktoś inny, zadośćuczynienia i odszkodowania można żądać od niego albo od jego ubezpieczyciela.
Zakres spraw
Kiedy wypadek jest wypadkiem przy pracy rolniczej
Na terenie gospodarstwa
Wypadek przy czynnościach związanych z prowadzeniem działalności rolniczej na terenie gospodarstwa albo związanego z nim gospodarstwa domowego (art. 11 ust. 1 pkt 1).
W drodze do gospodarstwa
Wypadek w drodze z mieszkania do gospodarstwa rolnego albo w drodze powrotnej (art. 11 ust. 1 pkt 2).
Poza gospodarstwem
Wypadek przy zwykłych czynnościach rolniczych wykonywanych poza terenem gospodarstwa, na przykład w drodze na pole albo do skupu (art. 11 ust. 1 pkt 3 i 4).
Śmierć ubezpieczonego
Jednorazowe odszkodowanie przysługuje wtedy członkom rodziny, w tym małżonkowi i dzieciom (art. 10 ust. 1 pkt 3 i ust. 1a).
Kto jest ubezpieczony w KRUS
Ubezpieczeniu wypadkowemu podlega z mocy ustawy rolnik, którego gospodarstwo obejmuje ponad 1 ha przeliczeniowy użytków rolnych albo dział specjalny, oraz jego domownik, jeżeli nie podlegają innemu ubezpieczeniu społecznemu (art. 7 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników). Domownikiem jest osoba bliska rolnikowi, która ukończyła 16 lat, mieszka z nim albo w pobliżu i stale pracuje w gospodarstwie (art. 6 pkt 2). Ubezpieczony jest też pomocnik rolnika zatrudniony na umowę o pomocy przy zbiorach (art. 7 ust. 1a).
Co przysługuje z KRUS
- Jednorazowe odszkodowanie za stały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu albo za śmierć ubezpieczonego (art. 9 pkt 1).
- Zasiłek chorobowy w czasie niezdolności do pracy (art. 9 pkt 2).
- Zwiększenie jednorazowego odszkodowania, gdy poszkodowany jest niezdolny do samodzielnej egzystencji (art. 13 ust. 6).
- Zwiększenie świadczenia przy pogorszeniu zdrowia, gdy uszczerbek wzrośnie co najmniej o 10 punktów procentowych (art. 13 ust. 7).
Uszczerbek na zdrowiu i wysokość zadośćuczynienia
Procent trwałego uszczerbku można sprawdzić w interaktywnej tabeli. Widełki kwot zadośćuczynienia dla najczęstszych urazów opisałem osobno.
Jak ustala się uszczerbek
O stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu orzeka w pierwszej instancji lekarz rzeczoznawca KRUS, a w drugiej komisja lekarska Kasy (art. 46 ust. 1). Stały uszczerbek to upośledzenie czynności organizmu nierokujące poprawy, a długotrwały to upośledzenie trwające ponad 6 miesięcy, które może się poprawić (art. 13 ust. 2 i 3). Od procentu ustalonego w orzeczeniu zależy kwota świadczenia, dlatego warto sprawdzić orzeczenie, zanim stanie się prawomocne.
Kiedy KRUS odmawia jednorazowego odszkodowania
Świadczenie nie przysługuje, gdy ubezpieczony spowodował wypadek umyślnie albo wskutek rażącego niedbalstwa, a także gdy będąc nietrzeźwym albo pod wpływem środków odurzających sam w znacznym stopniu przyczynił się do wypadku (art. 10 ust. 2). Sama obecność alkoholu nie wystarcza. Musi zostać wykazany znaczny udział tego stanu w powstaniu wypadku.
Analiza sprawy jest bezpłatna
Proszę przesłać decyzję KRUS albo ubezpieczyciela albo krótko opisać zdarzenie. W ciągu jednego dnia roboczego odpiszę, czy i czego można żądać. Ocena jest bezpłatna i do niczego nie zobowiązuje.
Terminy
6 miesięcy
Zgłoszenie wypadku do KRUS
O wypadku przy pracy rolniczej trzeba zawiadomić Kasę bez zbędnej zwłoki, najpóźniej w ciągu 6 miesięcy. Spóźnienie nie odbiera prawa automatycznie, ale ocenia się je przy ustalaniu prawa do jednorazowego odszkodowania.
art. 45 ust. 1 i 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników
1 miesiąc
Odwołanie od decyzji KRUS
Od decyzji Prezesa KRUS przysługuje odwołanie do sądu. Wnosi się je na piśmie za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie miesiąca od jej doręczenia.
art. 36 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, art. 477⁹ § 1 k.p.c.
3 lata
Roszczenia wobec sprawcy i ubezpieczyciela
Roszczenie przedawnia się po trzech latach od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Przy szkodzie na osobie termin nie skończy się wcześniej niż trzy lata od dowiedzenia się o szkodzie i o osobie odpowiedzialnej.
art. 442¹ § 1 i 3 k.c.
Jak prowadzę sprawę
Dokumentacja
Zbieram zgłoszenie wypadku, dokumentację medyczną, orzeczenie lekarza rzeczoznawcy KRUS i decyzje Kasy. Na tej podstawie widać, kto i za co odpowiada.
Wycena roszczeń
Wyceniam każde roszczenie osobno, od zadośćuczynienia po rentę i koszty opieki. Klient wie, o jaką kwotę walczymy i dlaczego.
KRUS, ubezpieczyciel albo sąd
Najpierw odwołanie od decyzji KRUS albo zgłoszenie szkody ubezpieczycielowi sprawcy. Jeżeli to nie wystarczy, składam pozew. O każdym kroku decyduje klient.
Pytania i odpowiedzi
Najczęstsze pytania
Czy KRUS wypłaca zadośćuczynienie za ból i cierpienie?
Nie. Z ubezpieczenia rolniczego przysługuje jednorazowe odszkodowanie i zasiłek chorobowy (art. 9). Zadośćuczynienia można żądać od osoby odpowiedzialnej za wypadek albo od jej ubezpieczyciela.
Ile mam czasu na zgłoszenie wypadku do KRUS?
Wypadek trzeba zgłosić bez zbędnej zwłoki, najpóźniej w ciągu 6 miesięcy (art. 45 ust. 1). Spóźnienie ocenia się przy ustalaniu prawa do świadczenia (art. 45 ust. 3).
Ile kosztuje prowadzenie takiej sprawy?
Wstępna analiza sprawy i pierwsze spotkanie są bezpłatne. Wynagrodzenie ustalam indywidualnie w umowie, po ocenie sprawy, a klient zna koszt przed jej podpisaniem. Różnice między adwokatem a kancelarią odszkodowawczą opisuję na stronie „Adwokat a kancelaria odszkodowawcza”.
Kiedy najlepiej zgłosić się do adwokata?
Po otrzymaniu orzeczenia lekarza rzeczoznawcy KRUS, zanim stanie się prawomocne, albo zaraz po decyzji odmownej, żeby nie przekroczyć terminu na odwołanie.
Czy prowadzi Pan sprawy spoza Wrocławia?
Tak. Prowadzę sprawy klientów z całej Polski. Dokumenty można przesłać elektronicznie, a spotkanie może odbyć się online.
Źródła
Podstawa prawna
- Ustawa z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1770), art. 6, 7, 9, 10, 11, 13 i 46.
- Kodeks cywilny, art. 444 i 445.
Wiedza prawna