Jeżeli noworodek zakaził się w szpitalu, a zakażenie wynikało z zaniedbań w organizacji opieki, szpital odpowiada za szkodę. Dziecko może żądać zadośćuczynienia, zwrotu kosztów leczenia i rehabilitacji oraz renty. Rodzice nie muszą wykazywać, kiedy i jak bakteria dostała się do organizmu dziecka. Wystarczy wysoki stopień prawdopodobieństwa, że stało się to w szpitalu. Przy trwałych skutkach zadośćuczynienie dla dziecka może sięgać setek tysięcy złotych.
W pigułce
- Noworodek ma własne roszczenia. Może żądać naprawienia szkód także wtedy, gdy do zakażenia doszło przy porodzie albo tuż po nim.
- Nie trzeba wskazywać, jak bakteria dostała się do organizmu. Wystarczy wysoki stopień prawdopodobieństwa, że stało się to w szpitalu.
- Zakażenie w szpitalu to wina organizacyjna. Szpital ma obowiązek zapewnić bezpieczny pobyt, także przed chorobą, z którą pacjent nie przyszedł.
- Nie trzeba wskazywać winnej osoby. Wystarczy, że zawiodła organizacja leczenia.
- Sąd odmówi, gdy wniosek o szpitalu nie jest logiczny. Sam zbieg w czasie nie wystarcza.
- Kwoty są bardzo różne. Od kilku tysięcy złotych przy łagodnym przebiegu do 600 000 zł przy trwałym kalectwie.
- Rodzice mają osobne roszczenia. Matka zakażona przy porodzie ma roszczenia jako pacjentka, a przy ciężkim, trwałym uszczerbku dziecka rodzice mogą żądać zadośćuczynienia za własną krzywdę.
- Roszczenia dziecka nie przedawnią się wcześniej niż 2 lata po pełnoletności. Dowody słabną jednak dużo szybciej.
Dlaczego zakażenia noworodków to osobna kategoria spraw
Noworodek nie ma jeszcze sprawnej odporności, a zakażenie potrafi rozwinąć się w ciągu godzin. Sepsa albo ropne zapalenie opon mózgowych mogą zostawić trwałe skutki. Należą do nich niedowład, opóźnienie rozwoju, padaczka czy uszkodzenie słuchu. Dlatego wymagania wobec szpitala są tu szczególnie wysokie. Dotyczą higieny oddziału, obserwacji dziecka i szybkiej reakcji na pierwsze objawy.
Dziecko z chwilą urodzenia może żądać naprawienia szkód doznanych przed urodzeniem (art. 446¹ k.c.). Obejmuje to zakażenie w czasie porodu. Za błędy lekarzy, położnych i pielęgniarek odpowiada szpital (art. 430 k.c.). W imieniu dziecka działają rodzice.
Jak udowodnić, że do zakażenia doszło w szpitalu
Rodzice zwykle nie wiedzą, skąd wzięła się bakteria. Nie muszą tego ustalać. Sąd może uznać fakt za ustalony, jeżeli da się go wyprowadzić z innych ustalonych faktów (art. 231 k.p.c.). W tzw. procesach lekarskich wystarcza wysoki stopień prawdopodobieństwa, że do zakażenia doszło w szpitalu. Nie trzeba ścisłego udowodnienia, w jakim momencie i jaką drogą organizm został zainfekowany1.
Sąd Najwyższy przyjął ten pogląd w sprawie dziecka, które wielokrotnie przebywało na oddziale dziecięcym i zachorowało na wirusowe zapalenie wątroby typu B. Sądy wykluczyły inne źródła zakażenia i z tego wyprowadziły wniosek, że doszło do niego w szpitalu. Zakażenie pacjenta w szpitalu oznacza, że szpital nie zapewnił mu bezpieczeństwa pobytu. To wina organizacyjna samego szpitala2.
Domniemania faktyczne w sprawach o zakażenia szpitalne Sąd Najwyższy potwierdził także w sprawie zakażenia stawu biodrowego noworodka gronkowcem złocistym. Znaczenie miało to, że staw biodrowy nie styka się z florą bakteryjną skóry, a u innego dziecka, urodzonego pięć dni później, wykryto gronkowca o identycznej wrażliwości na antybiotyki. Sąd Najwyższy uchylił wyrok oddalający powództwo i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania1.
Na tej samej podstawie Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej utrzymał wyrok zasądzający zadośćuczynienie pięciorgu noworodkom zakażonym gronkowcem złocistym. Objawy pojawiły się od trzech do pięciu dni po porodzie, rodziny wcześniej się nie znały, a po wypisie matki z dziećmi przebywały w domu. Sąd przyjął, że wystarczy wina anonimowa personelu. Szpital mógł podważyć ten wniosek, wykazując inne prawdopodobne źródło zakażenia, ale tego nie zrobił3.
Co ma znaczenie dowodowe. Stan dziecka po urodzeniu i w pierwszych dobach, wyniki posiewów, czas pojawienia się pierwszych objawów i czas reakcji personelu. Liczy się też to, czy na oddziale w tym samym czasie chorowały inne dzieci. Tę wiedzę daje dokumentacja medyczna dziecka i matki, a w razie potrzeby także dokumentacja oddziału.
Kiedy sąd odmawia odszkodowania
Domniemanie ma granice. Wniosek, że do zakażenia doszło w szpitalu, musi wynikać z logicznego rozumowania, a nie z samego zbiegu w czasie. Nie przenosi też ciężaru dowodu na szpital4. Sąd oddali powództwo, gdy materiał dowodowy wskazuje na inne prawdopodobne źródło, na przykład zakażenie florą własną pacjenta5.
U noworodków pojawia się dodatkowy problem. Część zakażeń dziecko może przejąć od matki przed porodem albo w czasie porodu. Wtedy kluczowe staje się pytanie, czy szpital wykonał badania, które pozwalały to ryzyko wykryć, i czy zareagował na wynik. Nawet jeśli bakteria nie pochodziła ze szpitala, odpowiedzialność może wynikać ze spóźnionego rozpoznania i leczenia.
Gdy szpital wybrał ryzykowny sposób leczenia
Najbardziej pouczająca jest sprawa, którą rozstrzygnął Sąd Najwyższy w 2017 r. Noworodek był leczony w trybie szpitalno-domowym. Dostawał wlewy dożylne w szpitalu, a resztę czasu spędzał w domu z wkłuciem. Doszło do ropnego zapalenia opon mózgowych i sepsy. Dziecko ma niedowład połowiczny i opóźniony rozwój ruchowy6.
Sąd uznał, że zakażenie było wynikiem niezapewnienia przez szpital bezpieczeństwa, więc logicznie obciąża szpital. Ważny był też brak informacji dla matki o ryzyku takiego trybu leczenia. Wysokie prawdopodobieństwo związku przyczynowego wystarczyło, choć nie dało się wskazać dokładnej chwili zakażenia6.
Sąd apelacyjny obniżył zadośćuczynienie z 600 000 zł do 300 000 zł. Sąd Najwyższy uchylił to rozstrzygnięcie. Wskazał, że rozmiar krzywdy, nieodwracalne skutki i tendencja rozwoju choroby uzasadniają pełną kwotę6.
Ile można uzyskać
Wysokość zadośćuczynienia zależy od skutków zakażenia. Sąd nie ustala jej mechanicznie, na przykład według procentu uszczerbku, tylko ocenia całą krzywdę7. Rozpiętość jest bardzo duża.
Obok zadośćuczynienia dziecko może żądać zwrotu kosztów leczenia, rehabilitacji i opieki (art. 444 § 1 k.c.) oraz renty na zwiększone potrzeby (art. 444 § 2 k.c.). Przy ciężkich skutkach to renta bywa najważniejszym roszczeniem, bo pokrywa koszty przez lata. Warto też żądać ustalenia odpowiedzialności szpitala za skutki, które ujawnią się w przyszłości.
Roszczenia rodziców
Rodzice mają własne roszczenia, niezależne od roszczeń dziecka.
- Roszczenia matki jako pacjentki. Matka w czasie porodu sama jest pacjentką szpitala. W sprawie kobiety zakażonej bakterią E. coli przy indukcji porodu sąd apelacyjny przyznał jej 50 000 zł zadośćuczynienia za rozstrój zdrowia i osobno 10 000 zł za naruszenie praw pacjenta (art. 4 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta). Chodziło o złe warunki sanitarne, niezmienianą pościel, brak intymności i pozostawianie bez odpowiedzi pytań o stan zdrowia i karmienie piersią8.
- Zadośćuczynienie przy ciężkim i trwałym uszczerbku dziecka, który uniemożliwia nawiązanie albo kontynuowanie więzi rodzinnej (art. 446² k.c.).
Termin. Kiedy roszczenia się przedawniają
Przedawnienie roszczeń osoby małoletniej o naprawienie szkody na osobie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem dwóch lat od uzyskania przez nią pełnoletności (art. 442¹ § 4 k.c.). Przepis ten stosuje się do roszczeń, które nie były jeszcze przedawnione w dniu jego wejścia w życie, czyli 10 sierpnia 2007 r.1 Własne roszczenia rodziców przedawniają się według zwykłych zasad. Więcej o terminach piszę w artykule przedawnienie roszczeń za błąd medyczny.
Długi termin nie oznacza, że można czekać. Posiewy, karty obserwacji i zapisy z oddziału łatwiej zdobyć i zrozumieć, gdy sprawa jest świeża. Świadkowie z personelu po latach pamiętają niewiele.
Czego nie robić
- Nie składać wniosku do Funduszu Kompensacyjnego bez porównania z procesem. Przyjęcie świadczenia zamyka dalsze roszczenia za szkody ujawnione do dnia wniosku, a świadczenie z Funduszu ma ustawowe granice, których sąd nie ma.
- Nie podpisywać ugody bez oceny przyszłych potrzeb dziecka. Skutki zakażenia u noworodka ujawniają się często dopiero w kolejnych latach rozwoju.
- Nie poprzestawać na wypisie. Do oceny sprawy potrzebna jest pełna dokumentacja, w tym wyniki posiewów i karty zleceń.
Kiedy zgłosić się do adwokata
Najlepiej wtedy, gdy ostra faza choroby minęła, a lekarze ocenili już pierwsze skutki dla rozwoju dziecka. Na początek wystarczy opis przebiegu pobytu w szpitalu i dokumenty, które Państwo mają. Ocenię, czy da się wykazać zakażenie w szpitalu, jakie dokumenty trzeba uzupełnić i jakie roszczenia przysługują dziecku i rodzicom. O porodzie i jego powikłaniach piszę też w artykule błąd przy porodzie.
Nie. Wystarczy wysoki stopień prawdopodobieństwa, że do zakażenia doszło w szpitalu. Sąd może przyjąć to na podstawie innych ustalonych faktów (art. 231 k.p.c.).
Tak. Zakażenie w szpitalu oznacza, że szpital nie zapewnił bezpiecznego pobytu. To wina organizacyjna samego szpitala, bez wskazywania konkretnej osoby.
Tak. Matka, która sama została zakażona albo źle potraktowana w szpitalu, może żądać zadośćuczynienia jako pacjentka, także za naruszenie praw pacjenta. Przy ciężkim i trwałym uszczerbku dziecka rodzice mogą żądać zadośćuczynienia za własną krzywdę (art. 446² k.c.).
Przedawnienie roszczeń dziecka nie może skończyć się wcześniej niż dwa lata po uzyskaniu przez nie pełnoletności (art. 442¹ § 4 k.c.).
Wstępna analiza i pierwsze spotkanie są bezpłatne. Wynagrodzenie za prowadzenie sprawy ustalam indywidualnie, po zapoznaniu się z dokumentacją.
Gdy lekarze ocenili pierwsze skutki zakażenia, a przed jakąkolwiek ugodą lub wnioskiem do Funduszu Kompensacyjnego.
Dziecko zakaziło się w szpitalu?
Proszę opisać przebieg pobytu w szpitalu i przesłać dokumentację przez formularz zgłoszenia szkody. Bezpłatnie ocenię, czy szpital odpowiada za zakażenie i jakie roszczenia przysługują dziecku i rodzicom.
Podstawa prawna i źródła
- ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795): art. 430, art. 442¹ § 4, art. 444, art. 445 § 1, art. 446¹, art. 446²
- ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 468 ze zm.): art. 231
- ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 581 ze zm.): art. 4 ust. 1
Przypisy
- Wyrok SN z 15 marca 2013 r., V CSK 163/12. ↑
- Wyrok SN z 10 lipca 1998 r., I CKN 786/97. ↑
- Wyrok SO w Bielsku-Białej z 9 lipca 2015 r., II Ca 549/14. ↑
- Wyrok SA w Krakowie z 23 sierpnia 2017 r., I ACa 348/17. ↑
- Wyrok SA w Katowicach z 7 listopada 2017 r., V ACa 514/16. ↑
- Wyrok SN z 23 lutego 2017 r., I CSK 121/16. ↑
- Wyrok SA w Lublinie z 10 kwietnia 2013 r., I ACa 2/13. ↑
- Wyrok SA w Warszawie z 17 sierpnia 2021 r., I ACa 382/21. ↑
adw. Bartosz Krycki
Adwokat, wpis WRO/ADW/2758. Kancelaria Adwokacka we Wrocławiu, ul. Legnicka 52 lok. 503. Prowadzę sprawy o odszkodowania i zadośćuczynienia po wypadkach komunikacyjnych, przy pracy i w sprawach medycznych, w całym kraju.
tel. 512 976 090, kancelaria@adwkrycki.pl