Rodzice dziecka, które zmarło przed porodem albo w czasie porodu z powodu błędu lekarza lub szpitala, mogą żądać zadośćuczynienia za własną krzywdę, zwrotu kosztów pogrzebu, a matka także zadośćuczynienia za naruszenie praw pacjenta. Sąd przyznał takie zadośćuczynienie również rodzicom syna, który zmarł w łonie matki w 38. tygodniu ciąży, bo lekarz prowadzący ciążę nie rozpoznał zagrożenia. Do błędu dochodzi często na długo przed porodem, w czasie wizyt kontrolnych.
W pigułce
- Rodzice mogą żądać zadośćuczynienia także po śmierci dziecka przed porodem. Sąd przyznał je rodzicom syna, który zmarł w 38. tygodniu ciąży.
- Więź z dzieckiem powstaje przed urodzeniem. Sąd uznał, że od chwili poczęcia rodzice mogą traktować dziecko jak swoje, a jego śmierć zrywa tę więź.
- Ojciec ma własne roszczenie. W opisanej sprawie dostał 150 000 zł, matka 200 000 zł.
- Błąd często zdarza się na długo przed porodem. Najczęściej przy prowadzeniu ciąży wysokiego ryzyka, gdy nie rozpoznano zagrożenia dla płodu.
- Matka ma dodatkowe roszczenie jako pacjentka. Za naruszenie jej praw sąd przyznał łącznie 30 000 zł.
- Koszty pogrzebu wracają w całości. Zasiłek pogrzebowy ich nie pomniejsza.
- Odpowiada też prywatny gabinet. Lekarz prowadzący ciążę prywatnie podlega tym samym zasadom co szpital.
- Termin to co do zasady 3 lata. Liczy się od dnia, w którym rodzice dowiedzieli się albo mogli się dowiedzieć o szkodzie i o tym, kto ją wyrządził.
Czy rodzice mają prawo do zadośćuczynienia, gdy dziecko urodziło się martwe
Tak. Sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę (art. 446 § 4 k.c.). Sąd zastosował ten przepis także wtedy, gdy dziecko urodziło się martwe.
Sąd Okręgowy w Warszawie przyznał zadośćuczynienie rodzicom syna, który obumarł w łonie matki w 38. tygodniu ciąży. Wskazał, że dziecko poczęte podlega ochronie prawnej, a od chwili poczęcia rodzice mogą traktować je jak swoje dziecko. Rodzi to więź emocjonalną, której zerwanie jest krzywdą tak samo jak śmierć dziecka po urodzeniu1.
Sąd ocenił tę więź na podstawie konkretnych faktów. Rodzice razem chodzili na wizyty i do szkoły rodzenia, przygotowali pokój i łóżeczko. Po śmierci syna matce trudno było wrócić do pracy, a związek rodziców po roku się rozpadł1. Te okoliczności przekładają się na wysokość zadośćuczynienia, dlatego warto je opisać i udokumentować.
Gdzie najczęściej dochodzi do błędu
Zgon dziecka przed porodem może mieć wiele przyczyn, także takich, za które nikt nie odpowiada. Podręczniki położnictwa wymieniają wśród przyczyn czynniki płodowe, łożyskowe i matczyne. Do tych ostatnich należą przewlekłe nadciśnienie tętnicze, stan przedrzucawkowy i zespół wewnątrzmacicznego ograniczenia wzrastania płodu2. Właśnie przy takich zagrożeniach o wyniku decyduje jakość opieki.
Prawo wyznacza tu jasny standard. Wśród czynników ryzyka powikłań okołoporodowych standard organizacyjny opieki okołoporodowej wymienia między innymi nadciśnienie tętnicze u kobiety w ciąży3. Pacjentka ma prawo do świadczeń odpowiadających aktualnej wiedzy medycznej (art. 6 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta). Lekarz, który wie o czynniku ryzyka, musi odpowiednio zaplanować badania i reagować na ich wyniki.
Przykład z orzecznictwa. Ciąża z nadciśnieniem tętniczym była prowadzona w prywatnej placówce. Lekarz nie zlecił potrzebnych badań, nie rozpoznał niedożywienia płodu ani bezwodzia i nie wdrożył właściwego postępowania. Sąd ustalił na podstawie opinii biegłego, że ciążę należało planowo rozwiązać cięciem cesarskim po 35. tygodniu, po przygotowaniu płuc dziecka. Syn zmarł z niedotlenienia w 38. tygodniu. Sąd przyznał matce 200 000 zł, a ojcu 150 000 zł zadośćuczynienia1.
Drugi obszar to sam poród. Gdy szpital nie monitoruje stanu dziecka w sposób ciągły i nie dokumentuje tego zapisem KTG, nie może potem korzystać z luki w dowodach, którą sam spowodował4. O urazach dziecka przy porodzie piszę osobno w artykule błąd przy porodzie.
Czego mogą żądać rodzice
- Zadośćuczynienia za śmierć dziecka (art. 446 § 4 k.c.). Przysługuje matce i ojcu osobno, każdemu w wysokości odpowiadającej jego krzywdzie.
- Zwrotu kosztów pogrzebu (art. 446 § 1 k.c.). Sąd uznał, że zasiłek pogrzebowy nie pomniejsza tych kosztów, i zasądził je w całości1.
- Zadośćuczynienia za naruszenie praw pacjenta (art. 4 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta). Matka jest pacjentką. Ma prawo do świadczeń zgodnych z aktualną wiedzą medyczną i do informacji o swoim stanie zdrowia i stanie płodu.
W opisanej sprawie matka dostała za naruszenie praw pacjenta łącznie 30 000 zł. Ubezpieczyciel wypłacił połowę tej kwoty jeszcze przed procesem, a sąd zasądził resztę1. To pokazuje, że kwota zaproponowana w likwidacji nie wyznacza granicy.
Prawo do informacji o stanie płodu
Sąd Najwyższy uznał, że zaniechanie diagnostyki, która według standardów ma pozwolić kobiecie poznać stan płodu, może uzasadniać zadośćuczynienie, jeżeli kobieta chciała z niej skorzystać5. W innej sprawie przyjął, że ojciec, któremu razem z matką nie udzielono informacji o stanie zdrowia mającego się urodzić dziecka, także jest pacjentem w rozumieniu ustawy o prawach pacjenta6.
Kto odpowiada
Za błąd lekarza zatrudnionego w szpitalu albo przychodni odpowiada placówka (art. 430 k.c.). Gdy ciąża była prowadzona prywatnie, odpowiada gabinet albo klinika i ich ubezpieczyciel. W opisanej sprawie pozwani byli prywatna placówka i jej ubezpieczyciel, a obok obowiązkowego OC placówka miała dobrowolne ubezpieczenie z wyższą sumą1. Ustalenie polis przed pozwem ma znaczenie, bo ubezpieczyciel odpowiada tylko do sumy gwarancyjnej.
Często w sprawie uczestniczą dwa podmioty. Lekarz prowadzący ciążę w gabinecie i szpital, który przyjął pacjentkę za późno albo nieprawidłowo prowadził poród. Ocena, czyj błąd przesądził o śmierci dziecka, należy do biegłego z zakresu położnictwa.
Termin
Roszczenia związane ze śmiercią dziecka to roszczenia o naprawienie szkody na osobie. Przedawnienie nie może się skończyć wcześniej niż po trzech latach od dnia, w którym rodzice dowiedzieli się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (art. 442¹ § 3 k.c.). Dziesięcioletni termin liczony od zdarzenia, przewidziany w art. 442¹ § 1 k.c., nie zamyka tu drogi do roszczeń.
Czego nie robić
- Nie rezygnować z sekcji zwłok dziecka i badania łożyska, jeżeli jest taka możliwość. W opisanej sprawie sekcja wykluczyła wady rozwojowe i wskazała niedotlenienie jako przyczynę śmierci1.
- Nie czekać z zamówieniem dokumentacji z gabinetu i szpitala. Karta ciąży, wyniki badań i opisy USG są podstawą opinii biegłego.
- Nie przyjmować pierwszej propozycji ubezpieczyciela jako ostatecznej. Kwota z likwidacji nie wiąże sądu.
Kiedy zgłosić się do adwokata
Rozumiem, że to sprawy, o których trudno rozmawiać. Nie trzeba się spieszyć z decyzją o procesie, ale warto wcześnie zabezpieczyć dokumentację. Na początek wystarczy krótki opis przebiegu ciąży i dokumenty, które Państwo mają. Ocenię, czy przebieg opieki wskazuje na zaniedbanie, jakich dokumentów brakuje i jakie roszczenia przysługują każdemu z rodziców. O sprawach po śmierci pacjenta piszę też w artykule śmierć pacjenta w szpitalu.
Tak. Sąd przyznał zadośćuczynienie na podstawie art. 446 § 4 k.c. rodzicom syna, który zmarł w łonie matki w 38. tygodniu ciąży z powodu błędów w prowadzeniu ciąży.
Tak. Każde z rodziców ma własne roszczenie. W opisanej sprawie ojciec dostał 150 000 zł, a matka 200 000 zł.
Gabinet albo klinika, w której lekarz przyjmował, i ich ubezpieczyciel. Jeżeli błąd popełnił też szpital, może odpowiadać obok nich.
Nie. Sąd uznał, że zasiłek pogrzebowy nie pomniejsza kosztów pogrzebu, których rodzice mogą żądać od odpowiedzialnego.
Wstępna analiza i pierwsze spotkanie są bezpłatne. Wynagrodzenie za prowadzenie sprawy ustalam indywidualnie, po zapoznaniu się z dokumentacją.
Gdy rodzice są gotowi o tym rozmawiać, ale przed upływem trzech lat i przed podpisaniem ugody z ubezpieczycielem. Dokumentację warto zamówić wcześniej.
Straciliście Państwo dziecko w ciąży lub przy porodzie?
Proszę opisać przebieg ciąży i przesłać dokumenty przez formularz zgłoszenia szkody. Bezpłatnie i dyskretnie ocenię, czy śmierć dziecka mogła wynikać z błędu i jakie roszczenia przysługują matce i ojcu.
Podstawa prawna i źródła
- ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795): art. 430, art. 442¹ § 1, art. 446 § 1 i 4
- ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 581 ze zm.): art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 9
- rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1324 ze zm.), załącznik w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z dnia 23 października 2025 r. (Dz. U. poz. 1525)
- G.H. Bręborowicz (red.), Położnictwo i ginekologia, t. 1, wyd. 2 uaktualnione i unowocześnione, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2015
Przypisy
- Wyrok SO w Warszawie z 12 grudnia 2025 r., XXV C 1447/21. ↑
- Rozdz. 2.9 Obumarcie płodu, [w:] G.H. Bręborowicz (red.), Położnictwo i ginekologia, t. 1, wyd. 2 uaktualnione i unowocześnione, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2015, s. 162. ↑
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1324 ze zm.), załącznik w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z dnia 23 października 2025 r. (Dz. U. poz. 1525), cz. III ust. 1 pkt 1. ↑
- Wyrok SO w Warszawie z 8 kwietnia 2026 r., I C 1015/17. ↑
- Wyrok SN z 2 lipca 2025 r., II CSKP 920/23. ↑
- Wyrok SN z 27 listopada 2019 r., II CSK 491/18. ↑
adw. Bartosz Krycki
Adwokat, wpis WRO/ADW/2758. Kancelaria Adwokacka we Wrocławiu, ul. Legnicka 52 lok. 503. Prowadzę sprawy o odszkodowania i zadośćuczynienia po wypadkach komunikacyjnych, przy pracy i w sprawach medycznych, w całym kraju.
tel. 512 976 090, kancelaria@adwkrycki.pl