Za nieudaną operację plastyczną odpowiada klinika i lekarz, jeżeli do szkody doszło z ich winy. Pacjent może żądać zadośćuczynienia, zwrotu kosztów leczenia powikłań i ceny samego zabiegu, a przy braku rzetelnej informacji także osobnego zadośćuczynienia za naruszenie praw pacjenta. Zabieg estetyczny ocenia się surowiej niż leczniczy, bo nie służy ratowaniu zdrowia. Najczęściej spór dotyczy trzech kwestii. Czy pacjenta w ogóle należało operować, czy wiedział, na co się zgadza, i kto zapłaci odszkodowanie.
W pigułce
- Zabieg estetyczny ocenia się surowiej niż leczniczy. Skoro nie ratuje zdrowia, lekarz musi przedstawić całe ryzyko i każde możliwe powikłanie.
- Odpowiada klinika, nie tylko chirurg. Także wtedy, gdy lekarz operuje u niej na podstawie umowy cywilnej, a nie umowy o pracę.
- Zgoda na operację nie obejmuje błędów. Pacjent przyjmuje ryzyko zwykłych powikłań, ale nie skutków winy lekarza.
- Liczy się już kwalifikacja do zabiegu. Operacja wykonana za wcześnie albo u osoby, która nie powinna jej przechodzić, to błąd, nawet gdy nie da się ustalić, co dokładnie w czasie operacji wywołało powikłanie.
- Cena zabiegu może wrócić jako szkoda. Sąd zasądził zwrot zapłaconej kwoty razem z kosztami leczenia powikłań.
- Zadośćuczynienie nie zależy od procentu uszczerbku. Przy 5 procentach uszczerbku sąd przyznał 70 000 zł.
- Brak informacji to osobne roszczenie. Za naruszenie praw pacjenta należy się dodatkowe zadośćuczynienie.
- Obowiązkowe OC kliniki nie zawsze obejmuje zabieg czysto estetyczny. Dlatego trzeba ustalić, kto i z jakiej polisy zapłaci.
Dlaczego zabieg estetyczny ocenia się surowiej
Operacja ratująca życie albo leczenie choroby ma cel, który usprawiedliwia ryzyko. Zabieg estetyczny takiego celu nie ma. Wykonuje się go na zdrowym ciele, żeby poprawić wygląd. Z tego powodu wymagania wobec lekarza są wyższe.
Obowiązek informacji sięga przy zabiegach estetycznych najdalej. Lekarz musi dokładnie i szczegółowo przedstawić ryzyko i wszelkie możliwe skutki oraz powikłania, także te mało prawdopodobne1. Przy operacji ratującej życie wystarczy omówić skutki typowe. Przy liftingu, plastyce brzucha czy powiększeniu piersi pacjent ma prawo wiedzieć o wszystkim.
Jest też granica samego zabiegu. Operacja estetyczna na zdrowym narządzie może zostać uznana za winę lekarza, jeżeli ryzyko nie pozostaje w rozsądnej proporcji do oczekiwanej poprawy wyglądu1. Zgoda pacjenta tego nie zmienia.
Kwalifikacja do zabiegu. Najczęstsze źródło sporu
Pacjenci zwykle szukają błędu na sali operacyjnej. Tymczasem sprawy często rozstrzygają się wcześniej, na etapie konsultacji. Lekarz powinien zbadać pacjenta, zebrać wywiad, ocenić ogólny stan zdrowia i zapisać to w dokumentacji. Dopiero wtedy może zdecydować, czy zabieg jest bezpieczny, w jakim zakresie i w jakim czasie.
Przykład z orzecznictwa. Pacjentka z otyłością olbrzymią zgłosiła się do kliniki na liposukcję. Lekarka zaproponowała jej jednoczesną liposukcję i plastykę brzucha. Nie zdiagnozowała przyczyny otyłości, mimo odchyleń w wynikach badań hormonalnych, i nie zapisała przebiegu konsultacji. Po operacji doszło do martwicy, a pacjentce została szpecąca blizna. Sąd uznał kwalifikację do zabiegu za przedwczesną. Przyznał 70 000 zł zadośćuczynienia, 10 000 zł za naruszenie praw pacjenta ponad 5 000 zł wypłacone wcześniej przez ubezpieczyciela i odszkodowanie obejmujące zwrot ceny operacji2.
W tej sprawie ważne były jeszcze trzy wątki. Operacja odbyła się około czterech tygodni po konsultacji. Sąd podkreślił, że wolny termin na sali operacyjnej nie jest powodem, by operować pacjenta, którego stan zdrowia nie został wyjaśniony. Pacjentce nie powiedziano też, że zabieg można odroczyć i najpierw obniżyć masę ciała, ani jak otyłość wpływa na bezpieczeństwo operacji2.
Trzeci wątek dotyczył kwalifikacji lekarki. Strona internetowa kliniki sugerowała, że ma ona specjalizację z chirurgii plastycznej, której nie miała. Brak tej specjalizacji nie wykluczał wykonania zabiegu. Sąd uznał jednak, że wprowadzenie pacjentki w błąd naruszyło jej prawo do świadomego wyboru lekarza2. Pacjent, który wybiera chirurga, ma prawo opierać się na tym, co klinika o nim pisze.
Zgoda na operację nie obejmuje błędów
Podpis pod formularzem zgody nie zamyka sprawy. Pacjent, który zgadza się na zabieg, przyjmuje ryzyko zwykłych powikłań, ale tylko takich, które nie wynikły choćby z najlżejszej winy lekarza. Uznanie szkody za zwykłe powikłanie wymaga jednoznacznych ustaleń co do jej przyczyn w całym łańcuchu zdarzeń3.
Zgoda podpisana bez rzetelnej informacji jest wadliwa. Zakres informacji nie zależy od tego, ile zdaniem lekarza pacjent powinien wiedzieć, tylko od tego, czego rozsądna osoba w jego sytuacji potrzebuje, żeby podjąć świadomą decyzję4. Przy zabiegu operacyjnym zgoda ma formę pisemną, a przed jej udzieleniem pacjent ma prawo do przystępnej informacji o metodach, możliwych następstwach i rokowaniu (art. 18 ust. 1 i 2 w zw. z art. 9 ust. 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta).
Trzeba jednak znać granicę. Powikłanie co do zasady nie jest skutkiem samego braku informacji. Związek przyczynowy między nimi istnieje wtedy, gdy pacjent, należycie poinformowany, nie zgodziłby się na zabieg5. Przy zabiegach estetycznych taki argument jest zwykle mocny, bo pacjent mógł po prostu zrezygnować.
Kto odpowiada. Klinika czy chirurg ?
W prywatnej chirurgii plastycznej układ jest często skomplikowany. Pacjent podpisuje umowę z kliniką, a operuje lekarz współpracujący z nią na podstawie umowy cywilnej, na przykład zlecenia. Kliniki bronią się wtedy, że za błąd odpowiada tylko lekarz.
Sąd Najwyższy tę obronę odrzucił. Klinika, która zapewnia pomieszczenia, sprzęt, leki, termin zabiegu i cały zespół operacyjny, jest zwierzchnikiem lekarza w rozumieniu art. 430 k.c. Odpowiada za jego błędy wobec swoich pacjentów, niezależnie od tego, że w sprawach medycznych lekarz decyduje samodzielnie. Lekarz odpowiada obok kliniki na podstawie art. 415 k.c.6. W tej sprawie chodziło o anestezjologa współpracującego z kliniką. Inaczej byłoby, gdyby lekarz był w pełni niezależny i na przykład tylko wynajmował od kliniki salę i sprzęt6.
Pacjent może więc pozwać klinikę i lekarza razem. To ma znaczenie praktyczne. Przy dużej szkodzie jeden z pozwanych może nie mieć z czego zapłacić.
Kto zapłaci. Pułapka obowiązkowego OC
Każdy podmiot leczniczy musi mieć obowiązkowe ubezpieczenie OC. Rozporządzenie, które określa jego zakres, zawiera jednak zastrzeżenie ważne właśnie przy zabiegach estetycznych. Obowiązkowe OC obejmuje szkody po zabiegach chirurgii plastycznej i kosmetycznych tylko wtedy, gdy wykonuje się je z powodu wady wrodzonej, urazu, choroby albo jej leczenia (§ 2 ust. 3 rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 kwietnia 2019 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotu wykonującego działalność leczniczą (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 272)).
Zabieg wykonany wyłącznie dla poprawy wyglądu może więc nie być objęty obowiązkowym ubezpieczeniem. Zakres ochrony trzeba sprawdzić w treści polisy obowiązującej w dniu zabiegu. W sprawie nieudanej plastyki brzucha ubezpieczyciel nie kwestionował, że chroni lekarkę prowadzącą klinikę, i sąd zasądził świadczenia od obojga, z zastrzeżeniem, że zapłata przez jedno z nich zwalnia drugie2. Liczy się też, czy klinika albo lekarz mieli dobrowolne OC i w jakim zakresie. Jeżeli nie mieli, roszczenie trzeba skierować bezpośrednio do nich. Dlatego przed pozwem warto ustalić polisy obu stron, a nie zakładać, że zapłaci ubezpieczyciel.
Nawet gdy polisa jest, ubezpieczyciel odpowiada tylko do sumy gwarancyjnej. W sprawie, w której pacjentka po zabiegu powiększenia piersi doznała ciężkiego niedotlenienia mózgu, sąd pierwszej instancji zasądził 800 000 zł zadośćuczynienia od anestezjologa i kliniki, a od ubezpieczyciela tylko do sumy gwarancyjnej 100 000 zł. Sąd apelacyjny obniżył zadośćuczynienie do 500 000 zł i zwolnił klinikę z obowiązku zapłaty zadośćuczynienia i renty. Sąd Najwyższy uchylił ten wyrok w tej części i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania6. Ponad sumę gwarancyjną płacą sami odpowiedzialni.
Czego można żądać
- Zadośćuczynienia za krzywdę (art. 445 § 1 k.c.). Obejmuje ból, cierpienie, oszpecenie, wstyd i ograniczenia w życiu codziennym.
- Zwrotu kosztów (art. 444 § 1 k.c.). Leczenie powikłań, opatrunki, leki, dojazdy, konsultacje i zabiegi korekcyjne, także w innej klinice.
- Zwrotu ceny nieudanego zabiegu. Sąd zasądził go jako część odszkodowania obok kosztów leczenia powikłań2.
- Zadośćuczynienia za naruszenie praw pacjenta (art. 4 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta). Przy braku rzetelnej informacji o ryzyku albo o innych metodach.
- Renty, gdy powikłania ograniczyły zdolność do pracy albo zwiększyły potrzeby (art. 444 § 2 k.c.).
Wysokość zadośćuczynienia nie wynika z procentu uszczerbku. W opisanej sprawie biegły ocenił uszczerbek na 5 procent, a sąd przyznał 70 000 zł. Wziął pod uwagę długotrwałe powikłania, oszpecenie, wpływ na samoocenę i życie osobiste oraz utrzymujące się skutki psychiczne. Podkreślił, że krzywdy nie mierzy się tylko utratą zdolności do pracy2.
Klinika jest stroną umowy z pacjentem, więc obok odpowiedzialności z czynu niedozwolonego wchodzi w grę odpowiedzialność za nienależyte wykonanie umowy (art. 471 k.c.). Zadośćuczynienia dochodzi się jednak na podstawie przepisów o czynach niedozwolonych. Wybór podstawy wpływa na to, co trzeba udowodnić, i dlatego ustalam go na początku sprawy.
Czego nie robić
- Nie podpisywać ugody z kliniką bez sprawdzenia jej skutków. Ugody często zawierają zrzeczenie się dalszych roszczeń, także za skutki, które ujawnią się później.
- Nie poddawać się korekcie u tego samego lekarza bez dokumentacji. Przed kolejnym zabiegiem warto mieć kopię dokumentacji i zdjęcia stanu po pierwszej operacji.
- Nie opierać sprawy tylko na zdjęciach. Sąd ocenia błąd na podstawie opinii biegłego chirurga plastyka, a ten pracuje na dokumentacji.
- Nie zwlekać z żądaniem dokumentacji. Braki w zapisach z konsultacji obciążają klinikę, ale trzeba je wykazać, porównując dokumentację z przebiegiem zdarzeń.
Kiedy zgłosić się do adwokata
Najlepiej wtedy, gdy powikłanie jest już leczone, a lekarze potwierdzili trwałe skutki, na przykład bliznę albo zniekształcenie wymagające korekty. Na początek wystarczy umowa z kliniką, dokumentacja, zdjęcia i rachunki. Ocenię, czy problem leży w kwalifikacji, w samej operacji czy w informacji, kto odpowiada i z jakiej polisy można odzyskać pieniądze. Więcej o sprawach pacjentów, które prowadzę, piszę na stronie Błędy medyczne.
Tak. Sąd Najwyższy przyjął, że klinika, która organizuje zabieg i zapewnia zespół, odpowiada za błędy lekarza wobec swoich pacjentów (art. 430 k.c.). Lekarz odpowiada obok niej.
Tak, cena zabiegu może być częścią odszkodowania. Sąd zasądził jej zwrot razem z kosztami leczenia powikłań.
Nie. Zgoda obejmuje ryzyko zwykłych powikłań, a nie błędy lekarza. Przy zabiegu estetycznym informacja musi być pełna, a to, że jej udzielono, musi wykazać lekarz albo klinika.
Zależy od skutków, nie od procentu uszczerbku. W jednej ze spraw przy 5 procentach uszczerbku sąd przyznał 70 000 zł, a za naruszenie praw pacjenta łącznie 15 000 zł, z czego 5 000 zł ubezpieczyciel wypłacił jeszcze przed procesem.
Wstępna analiza i pierwsze spotkanie są bezpłatne. Wynagrodzenie za prowadzenie sprawy ustalam indywidualnie, po zapoznaniu się z dokumentacją.
Gdy skutki zabiegu są już widoczne i potwierdzone przez innego lekarza, a przed podpisaniem jakiejkolwiek ugody z kliniką lub ubezpieczycielem.
Zabieg plastyczny się nie udał?
Proszę opisać, co się stało, i przesłać umowę z kliniką oraz dokumentację przez formularz zgłoszenia szkody. Bezpłatnie ocenię, czy skutki zabiegu wynikają z błędu i od kogo można dochodzić odszkodowania.
Podstawa prawna i źródła
- ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795): art. 415, art. 430, art. 444, art. 445 § 1, art. 471
- ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 581 ze zm.): art. 4 ust. 1, art. 9 ust. 2, art. 18
- rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 kwietnia 2019 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotu wykonującego działalność leczniczą (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 272): § 2 ust. 3
- M. Nesterowicz, Prawo medyczne. Komentarze i glosy do orzeczeń sądowych, wyd. 4, Wolters Kluwer, Warszawa 2022
Przypisy
- M. Nesterowicz, Prawo medyczne. Komentarze i glosy do orzeczeń sądowych, wyd. 4, Wolters Kluwer, Warszawa 2022, s. 409. ↑
- Wyrok SO w Warszawie z 15 lipca 2026 r., I C 3371/20. ↑
- Wyrok SN z 6 grudnia 2023 r., II CSKP 804/22. ↑
- Wyrok SA w Gdańsku z 9 czerwca 2020 r., V ACa 89/20. ↑
- Wyrok SN z 22 listopada 2024 r., II CSKP 2233/22. ↑
- Wyrok SN z 20 maja 2016 r., II CSK 517/15, OSNC-ZD 2018, nr 2, poz. 19. ↑
- M. Nesterowicz, Prawo medyczne. Komentarze i glosy do orzeczeń sądowych, wyd. 4, Wolters Kluwer, Warszawa 2022, s. 411-419. ↑
adw. Bartosz Krycki
Adwokat, wpis WRO/ADW/2758. Kancelaria Adwokacka we Wrocławiu, ul. Legnicka 52 lok. 503. Prowadzę sprawy o odszkodowania i zadośćuczynienia po wypadkach komunikacyjnych, przy pracy i w sprawach medycznych, w całym kraju.
tel. 512 976 090, kancelaria@adwkrycki.pl