Ubezpieczyciel szpitala zapłaci odszkodowanie tylko do wysokości sumy gwarancyjnej z polisy. Obowiązkowe minimum dla szpitala to równowartość 100 000 euro na jedno zdarzenie. Przy poważnym błędzie medycznym zasądzone kwoty są często kilka razy wyższe, a resztę musi zapłacić sam szpital. Pacjent, który pozwie tylko ubezpieczyciela, może dostać wyrok, którego nie wyegzekwuje w całości. Poniżej wyjaśniam, jak działa suma gwarancyjna i jak ułożyć sprawę, żeby pieniądze rzeczywiście trafiły do pacjenta.
W pigułce
- Ubezpieczyciel odpowiada tylko do sumy gwarancyjnej. Suma ustalona w umowie jest górną granicą jego odpowiedzialności.
- Minimum dla szpitala to 100 000 euro na jedno zdarzenie. Dla gabinetów i praktyk lekarskich 75 000 euro.
- Przy ciężkich szkodach to za mało. Zadośćuczynienie dla dziecka po błędzie przy porodzie wyniosło 1 190 000 zł, a polisa pokrywała około 195 000 zł.
- Resztę płaci szpital. Odpowiada całym majątkiem, bez limitu.
- Dlatego pozywa się szpital i ubezpieczyciela razem. Pacjent dostaje wtedy wyrok przeciwko obu.
- Renta także liczy się do sumy. Wypłaty tymczasowe w czasie procesu zmniejszają to, co zostaje w polisie.
- Szpital może mieć też dobrowolne OC z wyższą sumą. Trzeba to ustalić przed pozwem.
- Zabieg czysto estetyczny może być poza obowiązkowym OC. Wtedy liczy się dobrowolna polisa albo majątek kliniki i lekarza.
Czym jest suma gwarancyjna
Przez umowę ubezpieczenia OC ubezpieczyciel zobowiązuje się zapłacić odszkodowanie za szkody wyrządzone osobom trzecim, za które odpowiada ubezpieczony (art. 822 § 1 k.c.). Poszkodowany może dochodzić roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela (art. 822 § 4 k.c.). Jeżeli nie umówiono się inaczej, suma ubezpieczenia ustalona w umowie stanowi górną granicę odpowiedzialności ubezpieczyciela (art. 824 § 1 k.c.).
Sądy stosują tę zasadę konsekwentnie. Zakres ochrony ubezpieczeniowej wyznacza suma gwarancyjna z umowy i ponad nią ubezpieczyciel nie odpowiada1. Ubezpieczyciel płaci zatem za szpital, ale tylko do pewnej kwoty.
Ile wynosi minimalna suma gwarancyjna
Każdy podmiot wykonujący działalność leczniczą musi mieć ubezpieczenie OC za szkody będące następstwem udzielania świadczeń zdrowotnych albo niezgodnego z prawem zaniechania ich udzielania (art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy o działalności leczniczej). Minimalne sumy określa rozporządzenie Ministra Finansów (§ 3 ust. 1 rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 kwietnia 2019 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotu wykonującego działalność leczniczą (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 272)).
- 100 000 euro na jedno zdarzenie i 500 000 euro na wszystkie zdarzenia dla podmiotu leczniczego prowadzącego szpital, czyli stacjonarne i całodobowe świadczenia szpitalne.
- 75 000 euro na jedno zdarzenie i 350 000 euro na wszystkie zdarzenia dla podmiotów leczniczych udzielających stacjonarnych świadczeń innych niż szpitalne albo świadczeń ambulatoryjnych, na przykład przychodni, oraz dla indywidualnych i grupowych praktyk lekarskich.
- 30 000 euro na jedno zdarzenie i 150 000 euro na wszystkie zdarzenia między innymi dla praktyk pielęgniarskich i fizjoterapeutycznych.
Kwoty przelicza się na złote według średniego kursu euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski po raz pierwszy w roku zawarcia umowy (§ 3 ust. 3 tego rozporządzenia).
Ważne przy zabiegach estetycznych. Obowiązkowe OC obejmuje szkody po zabiegach chirurgii plastycznej i kosmetycznych tylko wtedy, gdy wykonuje się je z powodu wady wrodzonej, urazu, choroby albo jej leczenia (§ 2 ust. 3 rozporządzenia). Zabieg wyłącznie dla poprawy wyglądu może więc nie mieć obowiązkowej ochrony. Piszę o tym w artykule nieudana operacja plastyczna.
Dlaczego suma często nie wystarcza
Przy lżejszych szkodach suma gwarancyjna wystarcza z zapasem. Problem pojawia się przy najcięższych sprawach, czyli tych, w których pacjent potrzebuje pieniędzy najbardziej. Chodzi o uszkodzenie mózgu dziecka przy porodzie, kalectwo po operacji albo śmierć pacjenta. Zadośćuczynienie i renta na zwiększone potrzeby, płacona przez lata, szybko przekraczają polisę.
- Dziecko po porodzie bez ciągłego zapisu KTG ma mózgowe porażenie dziecięce i nie widzi. Sąd zasądził 1 190 000 zł zadośćuczynienia i rentę, która od czerwca 2020 r. wynosi 26 400 zł miesięcznie. Ubezpieczyciel odpowiadał tylko do 195 039,60 zł. Zadośćuczynienie i odszkodowanie zasądzono od samego szpitala3.
- Noworodek po sepsie i zapaleniu opon mózgowych otrzymał 600 000 zł zadośćuczynienia. Suma gwarancyjna ograniczała odpowiedzialność ubezpieczyciela do 59 977 zł4.
- Pacjentka po zabiegu powiększenia piersi doznała ciężkiego niedotlenienia mózgu. Sąd pierwszej instancji zasądził od anestezjologa i kliniki 800 000 zł zadośćuczynienia, a od ubezpieczyciela tylko do sumy gwarancyjnej 100 000 zł5.
Kto płaci resztę
Suma gwarancyjna ogranicza tylko ubezpieczyciela. Nie ogranicza odpowiedzialności szpitala ani lekarza. Szpital odpowiada za błędy swojego personelu (art. 430 k.c.) całym majątkiem. Lekarz odpowiada za własną winę (art. 415 k.c.). Jeżeli za szkodę odpowiada kilka osób, ich odpowiedzialność jest solidarna (art. 441 § 1 k.c.).
Dlatego w poważnych sprawach pozywam szpital i ubezpieczyciela razem. Sąd zasądza wtedy świadczenie od obu, z zastrzeżeniem, że zapłata przez jednego zwalnia drugiego, a ubezpieczyciel odpowiada do sumy gwarancyjnej.
Renta i wypłaty w czasie procesu
Do sumy gwarancyjnej wlicza się wszystko, co ubezpieczyciel wypłaca z tytułu tego zdarzenia. W sprawie dziecka po niedotlenieniu sąd ustalił granicę odpowiedzialności ubezpieczyciela z uwzględnieniem renty tymczasowej, którą przyznał na czas procesu w ramach zabezpieczenia3. Każda wcześniejsza wypłata zmniejsza więc to, co zostaje w polisie na zadośćuczynienie i rentę po wyroku.
Sąd nie przyjął też argumentu, że potrzeby dziecka należy ograniczyć do świadczeń dostępnych w ramach NFZ. Pozwani nie wykazali, że wszystkie potrzebne świadczenia są rzeczywiście dostępne bezpłatnie, w potrzebnym wymiarze i bez oczekiwania3. To ważne, bo ubezpieczyciele często tak właśnie zaniżają rentę.
Dobrowolne OC i kilka polis
Obowiązkowa suma to minimum. Wiele szpitali i klinik ma dodatkowo dobrowolne ubezpieczenie OC z wyższą sumą. Odpowiedzialny lekarz może mieć też własną polisę, niezależną od polisy szpitala.
Zakres obowiązkowego OC jest chroniony. Obejmuje wszystkie szkody w zakresie określonym w rozporządzeniu, bez możliwości umownego ograniczenia odpowiedzialności ubezpieczyciela (§ 2 ust. 4 rozporządzenia). Dobrowolne polisy mają już własne warunki i wyłączenia, które trzeba przeczytać.
Jak ustalić polisę przed pozwem
- Zgłosić szkodę ubezpieczycielowi szpitala i zapytać o polisę i sumę gwarancyjną. Ubezpieczyciel powinien spełnić świadczenie w ciągu 30 dni od zawiadomienia (art. 817 § 1 k.c.).
- Zapytać szpital o wszystkie polisy OC, obowiązkowe i dobrowolne, obowiązujące w dniu zdarzenia.
- Ustalić, czy lekarz działał w ramach własnej praktyki. Wtedy w grę wchodzi jego osobna polisa.
- Sprawdzić, czy suma nie została już częściowo wyczerpana, na przykład wypłatami dla innych poszkodowanych z tego samego zdarzenia albo wcześniejszymi wypłatami w tej sprawie.
Czego nie robić
- Nie pozywać w ciężkiej sprawie tylko ubezpieczyciela. Wyrok ograniczony do polisy może nie pokryć zadośćuczynienia i renty.
- Nie przyjmować ugody, która wyczerpuje sumę, bez oceny dalszych roszczeń. Po wypłacie całej sumy pozostaje już tylko szpital.
- Nie zakładać, że szpital publiczny zawsze ma z czego zapłacić. Warto mieć wyrok przeciwko wszystkim odpowiedzialnym.
Kiedy zgłosić się do adwokata
Przy każdej sprawie, w której skutki błędu są trwałe i poważne. Właśnie wtedy zasądzone kwoty mogą przekroczyć polisę. Na początek wystarczy dokumentacja i decyzja ubezpieczyciela, jeżeli już zapadła. Ustalę, kto odpowiada, jakie polisy obowiązywały w dniu zdarzenia i jak ułożyć sprawę, żeby wyrok dało się wyegzekwować. O wyborze drogi piszę też w artykule ile można dostać z Funduszu Kompensacyjnego.
Do sumy gwarancyjnej z polisy. Minimalna suma dla szpitala to równowartość 100 000 euro na jedno zdarzenie i 500 000 euro na wszystkie zdarzenia w okresie ubezpieczenia.
Szpital, a także lekarz, jeżeli odpowiada za własną winę. Suma gwarancyjna ogranicza tylko ubezpieczyciela.
W poważnych sprawach obu. Sąd zasądza wtedy świadczenie od obu pozwanych, a ubezpieczyciel odpowiada do sumy gwarancyjnej.
Tak. Do sumy wlicza się wszystko, co ubezpieczyciel wypłaca z tytułu tego zdarzenia, także rentę tymczasową.
Wstępna analiza i pierwsze spotkanie są bezpłatne. Wynagrodzenie za prowadzenie sprawy ustalam indywidualnie, po zapoznaniu się z dokumentacją.
Gdy skutki błędu są trwałe i poważne, a przed podpisaniem ugody z ubezpieczycielem lub wniesieniem pozwu.
Szkoda po błędzie medycznym jest duża?
Proszę przesłać dokumentację i korespondencję z ubezpieczycielem przez formularz zgłoszenia szkody. Bezpłatnie ocenię, kto odpowiada i czy polisa wystarczy na pokrycie roszczeń.
Podstawa prawna i źródła
- ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795): art. 415, art. 430, art. 441 § 1, art. 817 § 1, art. 822 § 1 i 4, art. 824 § 1
- ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej: art. 25
- rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 kwietnia 2019 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotu wykonującego działalność leczniczą (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 272): § 2 ust. 3 i 4, § 3 ust. 1 i 3
- M. Nesterowicz, Prawo medyczne. Komentarze i glosy do orzeczeń sądowych, wyd. 4, Wolters Kluwer, Warszawa 2022
Przypisy
- Wyrok SO w Warszawie z 1 września 2026 r., III C 1248/24. ↑
- Wyrok SO w Warszawie z 12 grudnia 2025 r., XXV C 1447/21. ↑
- Wyrok SO w Warszawie z 8 kwietnia 2026 r., I C 1015/17. ↑
- Wyrok SN z 23 lutego 2017 r., I CSK 121/16. ↑
- Wyrok SN z 20 maja 2016 r., II CSK 517/15, OSNC-ZD 2018, nr 2, poz. 19. ↑
- M. Nesterowicz, Prawo medyczne. Komentarze i glosy do orzeczeń sądowych, wyd. 4, Wolters Kluwer, Warszawa 2022, s. 411-419. ↑
adw. Bartosz Krycki
Adwokat, wpis WRO/ADW/2758. Kancelaria Adwokacka we Wrocławiu, ul. Legnicka 52 lok. 503. Prowadzę sprawy o odszkodowania i zadośćuczynienia po wypadkach komunikacyjnych, przy pracy i w sprawach medycznych, w całym kraju.
tel. 512 976 090, kancelaria@adwkrycki.pl